ევროპული თავდაცვის შესყიდვები: აშშ-ის შეშფოთება ტრანსატლანტიკური პარტნიორობის შესუსტების გამო

ენდრიუ პუზდერი არის აშშ-ის ელჩი ევროკავშირში, ხოლო მეთიუ უიტაკერი – აშშ-ის ელჩი ნატოში. ნატოს ტრანსატლანტიკური ალიანსი ათწლეულების განმავლობაში ევროპისა და ამერიკის უსაფრთხოების საფუძველს წარმოადგენდა. დღეს, როდესაც მსოფლიო რთული და უპრეცედენტო უსაფრთხოების გამოწვევების წინაშე დგას, შეერთებული შტატები და ევროპა ერთად უნდა მუშაობდნენ ამ პარტნიორობის შესანარჩუნებლად და გასაძლიერებლად. აშშ-ის თავდაცვითი ინდუსტრიის მონაწილეობის შეზღუდვა ევროპულ შესყიდვების პროგრამებში საფრთხეს უქმნის ამ პარტნიორობას და ასუსტებს ჩვენს ურთიერთუსაფრთხოებას. სათანადოდ უნდა აღინიშნოს, რომ ნატოს მოკავშირეებმა უპასუხეს პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მოწოდებას თავდაცვის ინვესტიციების გაზრდის შესახებ, თავდაცვის ხარჯების მშპ-ის 5 პროცენტამდე გაზრდის ვალდებულებით. თუმცა, უმეტესწილად, ეს ვალდებულებები ჯერ კიდევ შეუსრულებელია, რაც იმას ნიშნავს, რომ აშშ კვლავ ატარებს ევროპის უსაფრთხოების ხარჯების არაპროპორციულ წილს და უზრუნველყოფს ტექნიკურ და თავდაცვის წარმოების შესაძლებლობებს, რაც ჩვენს ნატოს მოკავშირეებს არ გააჩნიათ. უკრაინაში ომის გაჩაღების პირობებში, აშშ-ის საწარმოო ხაზები სრული დატვირთვით უნდა მუშაობდეს იმ საბრძოლო მასალის მიწოდებისთვის, რისი გაკეთებაც სხვა ქვეყნებს არ შეუძლიათ, მაგალითად, აშშ-ის საჰაერო თავდაცვის სისტემები და მათი გადამჭრელი რაკეტები, F-16-ის საბრძოლო მასალა და სათადარიგო ნაწილები. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან აშშ ცდილობს დააკმაყოფილოს საკუთარი თავდაცვის წარმოების საჭიროებები, ისევე როგორც ჩვენი მოკავშირეების საჭიროებები მთელს მსოფლიოში. იმისათვის, რომ აშშ-მა გააგრძელოს უკრაინისა და ნატოს წევრი ქვეყნებისთვის საჭირო შეიარაღების მიწოდება, აუცილებელია საკმარისი შეკვეთები, რათა გამართლდეს მათი წარმოება და არსებობდეს რესურსები მათ შესაძენად. ამის გათვალისწინებით, შეერთებულმა შტატებმა შეშფოთება გამოთქვა იმის გამო, თუ როგორ ზღუდავს ევროკავშირის თავდაცვის ინიციატივები, როგორიცაა „უსაფრთხოების ქმედება ევროპისთვის“ (SAFE) და „ევროპული თავდაცვის ინდუსტრიის პროგრამა“ (EDIP), ამერიკული კომპანიებისთვის ბაზარზე წვდომას. ასეთი გამომრიცხავი ზომები ძირს უთხრის ჩვენს კოლექტიურ თავდაცვას კონკურენციის შეზღუდვით, ინოვაციების შეფერხებით და ამ კომპანიებისთვის იმ შეკვეთების მოკლებით, რაც მათ სჭირდებათ წარმოების იმ დონეზე შესანარჩუნებლად, რომელიც ჩვენი მოკავშირეების საჭიროებებს დააკმაყოფილებს. EDIP და SAFE ავალდებულებენ ევროკავშირს შეინარჩუნოს კონტროლი თავდაცვის სისტემების დიზაინზე, კონფიგურაციაზე და მომავალ მოდიფიკაციაზე. ეს მოთხოვნები საფრთხეს უქმნის ინტელექტუალური საკუთრების უფლებებს, ზღუდავს მიწოდების ჯაჭვებს და აფერხებს ტრანსატლანტიკურ ურთიერთთავსებადობას. გარდა ამისა, ეს პროგრამები აწესებს 35-პროცენტიან ზღვარს აშშ-ის ინდუსტრიულ მონაწილეობაზე, რაც ზღუდავს აშშ-ევროკავშირის ერთობლივი თავდაცვითი საწარმოების შექმნის შესაძლებლობას. მომავალში, ჩვენ განსაკუთრებით შეშფოთებულნი ვართ კომისიის გეგმით, რომ 2026 წლის თავდაცვის შესყიდვების დირექტივაში ჩაერთოს „ევროპული პრეფერენციები“. დირექტივაში ცვლილებები კრიტიკულია, რადგან ისინი პირდაპირ გავლენას მოახდენს იმაზე, თუ როგორ დახარჯავს ევროკავშირის ქვეყნები თავიანთ ეროვნულ ფულს თავდაცვის შესყიდვებზე. ჩვენი აზრით, ევროკავშირის ქვეყნებს უნდა ჰქონდეთ სრული სუვერენული ავტონომია თავდაცვის შესყიდვებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებების მისაღებად – მათ შორის, სად უნდა განახორციელონ შესყიდვები – ევროკავშირის მიერ დამატებითი საკვალიფიკაციო კრიტერიუმების დაწესების გარეშე, როგორიცაა SAFE-სა და EDIP-ში არსებული. ანალოგიურად, თუ ევროკომისიის მიერ უკრაინისთვის შეთავაზებული 90 მილიარდი ევროს სესხის მიზანია რუსეთის დამარცხება უკრაინის მიერ, მაშინ ევროკავშირმა უკრაინას უნდა მისცეს საშუალება შეიძინოს ის, რაც მას სჭირდება, რაც შეიძლება სწრაფად. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სესხი უფრო ეკონომიკური განვითარების ინიციატივად მოგვეჩვენება, რომელიც ხელს უწყობს ევროკავშირის გარკვეული ქვეყნების თავდაცვის ინდუსტრიებს. მოდით, ვიყოთ მკაფიო: ჩვენ მივესალმებით წევრი ქვეყნების ძალისხმევას, გაზარდონ თავდაცვის ბიუჯეტები და ევროკავშირის მიერ ფინანსური ბერკეტების გამოყენებას თავდაცვის ხარჯების წახალისებისთვის. მაგრამ არა ათწლეულების განმავლობაში არსებული თანამშრომლობის ხარჯზე, თავდაცვის ბაზრის დანაწევრებით და ერთობლივი ძალისხმევის ეფექტურობის შემცირებით. ეკონომიკური შედეგები მნიშვნელოვანია. აშშ-ის თავდაცვითი კომპანიები არ არიან მხოლოდ მიმწოდებლები; ისინი არიან პარტნიორები, რომლებმაც ინვესტიციები განახორციელეს ევროპის ეკონომიკებში, შექმნეს ათობით ათასი მაღალანაზღაურებადი ევროპული სამუშაო ადგილი და უზრუნველყვეს მოწინავე ტექნოლოგია, რომელიც აძლიერებს ნატოს. ჩვენი ტრანსატლანტიკური თავდაცვის ინდუსტრია ყველაზე ეფექტურია, როდესაც ქვეყნები თავისუფალი არიან პროტექციონისტული პოლიტიკისგან და შეუძლიათ აირჩიონ აღჭურვილობა და შესაძლებლობები, რომლებიც საუკეთესოდ შეესაბამება მათ საჭიროებებს. ერთობლივმა საწარმოებმა და ტრანსატლანტიკურმა მიწოდების ჯაჭვებმა ხელი შეუწყო თანამშრომლობას შემდეგი თაობის ტექნოლოგიებზე, მათ შორის სარაკეტო და კიბერ თავდაცვაზე. ამერიკული ინდუსტრიის გამოცდილებისა და რესურსების გამოყენებით, ევროპას შეუძლია გაიზიაროს თავდაცვის ინვესტიციების ტვირთი და უზრუნველყოს საუკეთესო შესაძლო აღჭურვილობაზე წვდომა. აშშ მუდმივად მიესალმება ევროპულ ინვესტიციებსა და კონკურენციას საკუთარ თავდაცვის ბაზარზე, მათ შორის თავდაცვის შესყიდვების ურთიერთშეთანხმებების (RDPAs) მეშვეობით ევროკავშირის 27 ქვეყნიდან 19-თან. ურთიერთგახსნილობა აუცილებელია ნდობის შესანარჩუნებლად და იმის უზრუნველსაყოფად, რომ ორივე მხარემ მიიღოს სარგებელი ერთობლივი ინვესტიციებისგან. შემზღუდველი ზომები პირდაპირ ეწინააღმდეგება წევრი ქვეყნების ვალდებულებებს ამ შეთანხმებების ფარგლებში და ძირს უთხრის ჩვენს დიდი ხნის საერთო, ტრანსატლანტიკურ თავდაცვით ინდუსტრიულ ბაზას. ფსონები მაღალია. აყვავებული, უსაფრთხო ევროპა ევროკავშირისა და შეერთებული შტატების ინტერესებშია. ევროპული თავდაცვა