მაშინ, როდესაც ჰოლივუდი გაგრძელებებზე ამახვილებს ყურადღებას, ევროპის კინოაკადემიის დაჯილდოების პრეტენდენტები წარმოადგენენ თამამ, პოლიტიკურ ნამუშევრებს, რომლებიც მაყურებელს უქმნიან გამოწვევებს და დიდ აჟიოტაჟს იწვევენ კონტინენტის საზღვრებს მიღმა. ევროპული კინო განსაკუთრებულ მომენტს განიცდის – და არა მარკეტინგული დეპარტამენტების ან სათამაშო კომპანიების მიერ შექმნილს. მაშინ, როდესაც ჰოლივუდის უმეტესი ნაწილი გაგრძელებებზე, სუპერგმირებსა და სლეშერ ფილმებზე ამახვილებს ყურადღებას, გასული წლის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფილმები ევროპიდან არის გამოსული. არა როგორც კომიქსების, სათამაშოების ან ვიდეო თამაშების ადაპტაციები, არამედ როგორც მომთხოვნი, პოლიტიკურად ანგაჟირებული ისტორიები, რომლებიც პირდაპირ უფროსებისთვის არის განკუთვნილი. ეს არის ფილმები, რომლებიც გულისხმობენ, რომ მაყურებელი მზად არის შეეგუოს გაურკვევლობას, მორალურ დისკომფორტს და გადაუჭრელ კითხვებს. ისინი არ ეპირფერებიან თავიანთ აუდიტორიას; ისინი უქმნიან გამოწვევებს. ეს მგრძნობელობა სრულად არის გამოვლენილი წლევანდელი ევროპის კინოაკადემიის დაჯილდოებაზე (EFA), ევროპის უმაღლეს კინოპრიზზე, რომელიც 17 იანვარს ბერლინში გაიმართება. EFA-ს უმაღლესი ჯილდოებისთვის კონკურენტი ფილმები – საფრანგეთიდან, გერმანიიდან, ესპანეთიდან, სკანდინავიიდან და სხვა ქვეყნებიდან – იზიარებენ მიზნის სერიოზულობას, რაც სულ უფრო იშვიათი ხდება მეინსტრიმულ ამერიკულ კინოში. ისინი ფორმალურად თავგადასავლებით სავსე, ხშირად შემაშფოთებელი და უსირცხვილოდ პოლიტიკურია. და, წლების განმავლობაში პირველად, ზოგიერთი მათგანი ასევე ცენტრალური მოთამაშეა ჯილდოების სეზონის ფართო დისკუსიაში, ოსკარის ჩათვლით. წამყვანი პრეტენდენტია ჯაფარ პანაჰის ირანულ-ფრანგული დრამა „ეს უბრალოდ შემთხვევა იყო“, ფილმი, რომელიც ახერხებს შავი იუმორისა და პოლიტიკური სატირის გაერთიანებას მორალურ სისასტიკესთან და ჰიჩკოკისეული თრილერის ტემპთან. სიუჟეტი მოჩვენებითად მარტივია: ვაჰიდს, ყოფილ პოლიტპატიმარს, ჰგონია, რომ ცნობს იმ კაცს, ვინც მას აწამებდა. იმპულსურად ის იტაცებს კაცს და მიჰყავს უდაბნოში, რათა ცოცხლად დამარხოს. მაგრამ ციხეში ვაჰიდს ყოველთვის თვალებდახუჭული ჰქონდა. მას არ შეუძლია დარწმუნდეს, რომ სწორი ადამიანი ჰყავს. ამიტომ, როდესაც კაცი შეკრული და პირგახსნილი ზის მის ფურგონში, ის მოგზაურობს ქალაქში, აჰყავს სხვა ყოფილი პატიმრები, რათა განიხილოს, შური იძიოს თუ წყალობა გამოიჩინოს. რაც შემდეგ ხდება, არის პირქუშად სახალისო, სულ უფრო და უფრო შემაშფოთებელი გზისპირა ფილმი. პანაჰის მიერ „ანტისამთავრობო პროპაგანდისთვის“ შვიდთვიანი პატიმრობის შემდეგ გადაღებული ფილმი არის როგორც გააფთრებული, ასევე პირქუშად მხიარული, ავტორიტარიზმზე სრულფასოვანი შეტევა, რომელიც არასოდეს არის დიდაქტიკური ან გამარტივებული. ირანში პროტესტების და სახელმწიფო ძალადობის ესკალაციის ფონზე, „ეს უბრალოდ შემთხვევა იყო“ მტკივნეულად აქტუალური ჩანს. პანაჰის მას შემდეგ დაუსწრებლად მიესაჯა კიდევ ერთი წელი პატიმრობა და ორწლიანი სამუშაო აკრძალვა, და მან თქვა, რომ აპირებს ირანში დაბრუნებას ფილმის ჯილდოების მოგების შემდეგ, რა შედეგებიც არ უნდა მოჰყვეს ამას. თუ პანაჰის ფილმი პოლიტიკური თრილერია, შენიღბული მორალურ თავსატეხად, ოლივერ ლაქსის „სირატი“ რაღაც უფრო უცნაური და ელემენტარულია. ფილმი იწყება ძიების ისტორიით: მამა ეძებს თავის დაკარგულ ქალიშვილს, რომელიც გაუჩინარდა მაროკოს მიწისქვეშა რეივ სცენაზე. შემდეგ სიტუაცია იცვლება. სამხედროები ჩნდებიან. რაიმე სახის გლობალური კონფლიქტი – შესაძლოა მესამე მსოფლიო ომი – თითქოს მიმდინარეობს, თუმცა ფილმი არასოდეს ხსნის ზუსტად რა მოხდა. მამა, მისი მცირეწლოვანი ვაჟი და რეივისტების ჯგუფი უდაბნოში გარბიან თავიანთი ფურგონებით. რაც შემდეგ ხდება, არის ჟანრების ნერვებისმომშლელი ჰიბრიდი: ნაწილობრივ პოსტ-აპოკალიფსური დევნის ფილმი, ნაწილობრივ ეგზისტენციალური თრილერი, ყველაფერი ბერლინელი ელექტრონული არტისტის, კანგდინგ რეის, დაუნდობელი ტექნო საუნდტრეკით არის განპირობებული. წარმოიდგინეთ „შიშის ხელფასი“, გაფილტრული „შეშლილი მაქსი: მრისხანების გზის“ გავლით, მაგრამ ცინიზმის გარეშე და უცნაურად სულიერი, ფსიქოდელიური ქვეტექსტით. წლევანდელი EFA-ს შემადგენლობაში ასევე შედის ფილმები, რომლებიც უფრო მშვიდ, ინტიმურ რეგისტრში მოქმედებენ. იოაკიმ ტრიერის ნორვეგიული მელოდრამა „სენტიმენტალური ღირებულება“ და მაშა შილინსკის გერმანული პერიოდის ეპოსი „ჩამოვარდნის ხმა“ პერსონაჟსა და ემოციას ანიჭებენ უპირატესობას სიუჟეტსა და მოქმედებაზე. ტრიერის ფილმი ფოკუსირებულია გუსტავ ბორგზე, ერთ დროს ცნობილ კინორეჟისორზე (რომელსაც სტელან სკარსგარდი ასრულებს, რომელმაც ახლახან ოქროს გლობუსის ჯილდო მოიგო ამ როლისთვის) პირად და შემოქმედებით კრიზისში, რომელიც ცდილობს კავშირის აღდგენას თავის გაუცხოებულ ზრდასრულ ქალიშვილთან (რენატე რეინსვე), ახლა უკვე ცნობილ მსახიობთან. მისი გამოსავალი, პროგნოზირებადია, არასწორია: ის წერს ფილმს მისთვის, იმ იმედით, რომ აღადგენს როგორც თავის კარიერას, ასევე მათ ურთიერთობას. როდესაც ის უარს ამბობს, ბორგი ფიქრობს მის შეცვლაზე ამერიკელი ვარსკვლავით (ელ ფენინგი) და პროექტის ინგლისურად გადაწერაზე. ფილმი ეფლირტავება ინდუსტრიულ სატირასთან – აქ ბერგმანისა და ფელინის გამოძახილებია – მაგრამ მისი ემოციური ბირთვი ნედლი და პირადი. კანის კინოფესტივალზე ჟიურის გრან-პრის მფლობელი, „სენტიმენტალური ღირებულება“ ჩუმად დამანგრეველია, ფილმი იმის შესახებ, თუ როგორ შეუძლია ხელოვნებას ზოგჯერ გამოხატოს ის, რისი თქმაც ადამიანებს პირდაპირ არ შეუძლიათ ერთმანეთისთვის. „ჩამოვარდნის ხმა“ უფრო ფართო ისტორიულ ტილოზე მუშაობს. იმავე სოფლის გერმანულ ფერმაში განვითარებული ფილმი ასახავს ქალების ოთხ თაობას გერმანიის ისტორიის ერთი საუკუნის განმავლობაში. მისი ვიზუალური სიმკაცრე მაიკლ ჰანეკეს „თეთრ ლენტს“ მოგვაგონებს, ხოლო თაობათა ამბავი ედგარ რაიტცის „ჰაიმატის“ ფილმებს, მაგრამ ქალების ისტორიებზე, ისტორიის უგულებელყოფილ და დავიწყებულ ფიგურებზე ფოკუსირებით, შილინსკი ახალ ნიადაგს ხსნის. „ჩამოვარდნის ხმა“