ევროპა ავსტრალიის კვალზე: გერმანია ბავშვებისთვის სოციალური მედიის აკრძალვას განიხილავს

გერმანია ევროკავშირის იმ ქვეყნების მზარდ სიას შეუერთდა, რომლებიც ბავშვებისთვის სოციალური მედიის აკრძალვას განიხილავენ. ავსტრალიამ ახალგაზრდებს სოციალური მედია დეკემბრიდან აუკრძალა – და მისი მაგალითი ევროკავშირის მთავრობებისთვის გაკვეთილებს შეიცავს. გერმანიის კანცლერი ფრიდრიხ მერცი მიიჩნევს, რომ სოციალური მედიის რეგულაციებმა შესაძლოა ხელი შეუწყოს „ახალგაზრდების პიროვნული დეფიციტისა და სოციალურ ქცევაში არსებული პრობლემების“ თავიდან აცილებას. ესპანეთის პრემიერ-მინისტრი პედრო სანჩესი ბავშვების „ციფრული ველური დასავლეთისგან“ დაცვას ესწრაფვის, ხოლო საფრანგეთის პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა განაცხადა, რომ „ჩვენი ბავშვებისა და მოზარდების ემოციები არ იყიდება და არც მანიპულაციის საგანია“. მიუხედავად იმისა, რომ არცერთ ევროპულ ქვეყანას სრულად არ განუხორციელებია ბავშვებისთვის სოციალური მედიის აკრძალვა, განზრახვა ნათელია და პროცესი ბევრგან უკვე დაწყებულია. ნორვეგია, საბერძნეთი, გაერთიანებული სამეფო, დანია, იტალია და ნიდერლანდები იმ ევროპულ ქვეყნებს შორისაა, რომლებიც აკრძალვის გარკვეულ ფორმას განიხილავენ, ევროკავშირი კი სულ უფრო მეტად უჭერს მხარს ამ პრინციპს. მრავალი მთავრობა, სავარაუდოდ, ავსტრალიის გამოცდილებას მიმართავს, რომელმაც დეკემბერში 16 წლამდე ასაკის პირებისთვის სოციალური მედიის მსოფლიოში პირველი აკრძალვა შემოიღო. ეს პოლიტიკა სოციალური მედიის ფირმების მხრიდან კონტროლს ეფუძნებოდა. პლატფორმები, მათ შორის Facebook, Instagram, Snapchat, TikTok, X, YouTube და Reddit – რომელმაც აკრძალვის საწინააღმდეგოდ სარჩელი შეიტანა – ახლა ასაკობრივად შეზღუდულია, მაგრამ ონლაინ თამაშებისა და შეტყობინებების საიტები, როგორიცაა WhatsApp, არა. ქვეყნის ელექტრონული უსაფრთხოების კომისარმა, ჯული ინმან გრანტმა, გასულ თვეში განაცხადა, რომ სოციალური მედიის კომპანიებმა „დეკემბრის პირველ ნახევარში გააუქმეს წვდომა დაახლოებით 4.7 მილიონ ანგარიშთან, რომლებიც 16 წლამდე ასაკის ბავშვებს მიეკუთვნებოდა“, მაგრამ DW-ის მოთხოვნის შემდეგ უფრო ახალი მონაცემები არ მიაწოდა. ტამა ლივერმა, პერტში (ავსტრალია) მდებარე კერტინის უნივერსიტეტის ინტერნეტის კვლევების პროფესორმა, DW-ს განუცხადა, რომ სათაურებში მოხვედრილი ციფრები, რომლებმაც ევროპაში მრავალი ადამიანის ყურადღება მიიპყრო, სრულ სურათს არ წარმოადგენს. „ჩვენ არ გვაქვს ამ რიცხვის დეტალური ანალიზი და არც ის ვიცით, რამდენი ახალი ანგარიში – შესაძლოა, უფროსებად თავის მომჩვენებელი მოზარდებისგან – შეიქმნა იმავე პერიოდში“, – განაცხადა მან. მან დაამატა, რომ, ანეკდოტური ინფორმაციით, „ბევრი 13-15 წლის ახალგაზრდა, როგორც ჩანს, აკრძალვას გვერდს უვლის, ზოგი კი ზოგიერთი პლატფორმიდან აიკრძალა, ზოგიდან კი არა“. ეს დაკვირვება მედიის ცნობებითა და სხვა ექსპერტებითაც დასტურდება. „ტექნიკურ დონეზე, ასაკის გადამოწმების მცდელობის შეზღუდვები და არაზუსტი ბუნება სელფებისა და სხვა ხელსაწყოების გამოყენებით, თითქმის ისეთივე არაზუსტი იყო, როგორც ამას ადამიანების უმეტესობა წინასწარ ელოდა“, – განაცხადა ლივერმა. ევროპის ქვეყნების, ისევე როგორც მსოფლიოს სხვა რეგიონების, მაგალითად ინდოეთისა და მალაიზიის, სურვილი, მიჰყვნენ ავსტრალიის მაგალითს, მოულოდნელია სუზან სოიერის, ავსტრალიის უმსხვილესი ბავშვთა ჯანმრთელობის კვლევითი ცენტრის, მერდოკის ბავშვთა კვლევითი ინსტიტუტის წარმომადგენლისთვის. „მე ველოდი, რომ ავსტრალიის აკრძალვის შედეგებზე გაცილებით ფრთხილად დაკვირვება იქნებოდა საჭირო, სანამ მთავრობები ასე სწრაფად ჩაერთვებოდნენ ამ პროცესში“, – განუცხადა მან DW-ს. „ჩვენ არ ვიცით, რა ეფექტები ექნება აკრძალვას და ეს ფრთხილად უნდა შევაფასოთ. მთავრობები ფრთხილად უნდა იყვნენ, რათა არ იფიქრონ, რომ სოციალური მედიის აკრძალვა ამ პრობლემის ვერცხლის ტყვიაა (პანაცეა)“. ლივერი ეთანხმება მოსაზრებას, რომ ევროპას ჯობია ამ ეტაპზე დაკვირვება და ლოდინი. „არავინ იცის ზუსტად, რა ცვლილებას მოიტანს ეს აკრძალვა, მაგრამ დანამდვილებით ვიცით, რომ გაზომვადი კულტურული ცვლილების მისაღწევად წლები, და არა თვეები, იქნება საჭირო, თუ საერთოდ მოხდება ასეთი ცვლილება. გაცილებით გონივრული იქნებოდა სხვა ქვეყნებისთვის დაელოდონ და ნახონ, რა მოხდება ავსტრალიაში, და ნამდვილად დაინახონ, რა გაკვეთილების სწავლა შეიძლება, სანამ საკუთარ არაზუსტ კანონმდებლობას ნაჩქარევად მიიღებდნენ“, – განაცხადა მან. სოიერის ზოგიერთმა კვლევამ, რომელიც აკრძალვამდე ავსტრალიის სენატის კომიტეტმა მოისმინა, აჩვენა, რომ 10-13 წლის ბავშვებში, განსაკუთრებით გოგონებში, სოციალური მედიის გამოყენებას ყველაზე უარყოფითი ეფექტები მოჰყვა. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპულ წინადადებებში აკრძალვების ასაკობრივი ზღვარი განსხვავებულია, მან განაცხადა, რომ ნებისმიერი ცვლილება, სავარაუდოდ, „ნელი წვის“ პროცესი იქნება. „მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში, ექვსიდან ათ წლამდე ასაკის დღევანდელი თაობა, რომლებსაც ჯერ არ აქვთ სმარტფონზე ან სოციალურ მედიაზე წვდომა, უფროსები იქნებიან იმ დროს, როდესაც მათი მშობლები მათ პირველად მისცემენ წვდომის ნებას. ეს იქნება სოციალური ნორმების ცვლილება, რომელიც ღამით არ მოხდება“. ლივერი მხარს უჭერს სხვაგან დაწესებული ნებისმიერი აკრძალვის ეტაპობრივ დანერგვას და ბავშვებთან კონსულტაციების უფრო ხანგრძლივ, სიღრმისეულ პერიოდს. „ყველაზე დაბნეული ჯგუფია 13-15 წლის მოზარდები, რომლებსაც უკვე ჰქონდათ სოციალური მედიის ანგარიშები, პლატფორმებიდან გააძევეს და შემდეგ 16 წლის ასაკში ისევ დაბრუნდებიან“, – განაცხადა მან. „გაცილებით გონივრული იქნებოდა წესების თანდათანობით დანერგვა, რათა 13 წლამდე ასაკის ბავშვებმა ვერ შექმნან ანგარიშები 16 წლამდე, მაგრამ მათ, ვისაც უკვე აქვს არსებული ანგარიშები, შეინარჩუნონ წვდომა. ვფიქრობ, ბევრი 13-15 წლის მოზარდი გრძნობს, რომ აკრძალვა მათ წინააღმდეგ გაკეთდა და არა მათთან ერთად“. ევროპაში აკრძალვებისკენ სწრაფი პროგრესისა და აქამდე საუბარში ბავშვების ხმის არარსებობის გათვალისწინებით, ეს, სავარაუდოდ, კონტინენტზეც შეშფოთების საგანი იქნება.