ჰააგაში, სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს (ICC) შენობის გარეთ, ფილიპინების ყოფილი პრეზიდენტის, როდრიგო დუტერტეს მხარდამჭერები მიტინგს მართავდნენ, ხოლო მსხვერპლთა ოჯახები შიშის, დაკარგვისა და დაშინების წლებს იხსენებდნენ. ოთხი დღის განმავლობაში, გრეის გარგანტა ჰააგაში, სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს საჯარო გალერეაში იჯდა. ის უსმენდა, თუ როგორ კითხულობდნენ ICC-ის პროკურორები ფილიპინების ყოფილი პრეზიდენტის, როდრიგო დუტერტეს სიტყვებს. დუტერტე სასამართლოს წინაშე წარდგა ბრალდებით, რომ ფილიპინებში „ნარკომანიის ომი“ წამოიწყო, რომელმაც ათასობით ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა, მათ შორის გარგანტას ძმისა და მამის. ზოგჯერ გარგანტა ჩუმად იჯდა მსხვერპლთა სხვა ოჯახის წევრებთან ერთად. ცრემლები ჩამოსდიოდა სახეზე, როდესაც ადვოკატები პოლიციის სასტიკ ოპერაციებსა და ქუჩებში მიმოფანტული გვამების შემზარავ დეტალებს აღწერდნენ, რომელთა ნაწილს თავი შესაფუთი ლენტით ჰქონდა შეკრული. სხვა მომენტებში, მას გაბრაზების შეკავება უჭირდა, რადგან დუტერტეს ადვოკატი, ნიკოლას კაუფმანი, ამტკიცებდა, რომ დანაშაულებრივი განზრახვის დასამტკიცებლად დუტერტეს ყოფილ გამოსვლებზე დაყრდნობა შეუძლებელია. „ამიტომაც არის ასე მნიშვნელოვანი, რომ აქ ვართ. რათა სახე მივცეთ ყველა იმ მოკლულ ადამიანს. ჩვენი საყვარელი ადამიანები, რომლებიც მოკლეს, ჩვენ, ვინც დარჩენილები ვართ, უბრალოდ ციფრები არ ვართ“, – განუცხადა გარგანტამ DW-ს. დუტერტეს სამი ბრალდება აქვს კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულისთვის, მკვლელობისთვის, რომელიც დაკავშირებულია ათასობით დაუზუსტებელ სასამართლოსგარეშე მკვლელობასთან, განხორციელებულს ნარკოტიკების წინააღმდეგ მისი კამპანიის დროს, ჯერ დავაოს მერად, შემდეგ კი ფილიპინების პრეზიდენტად ყოფნისას. წინასასამართლო მოსმენების დასრულების შემდეგ, ICC-ის მოსამართლეებს ექნებათ 60 დღე იმის გადასაწყვეტად, აქვთ თუ არა პროკურორებს „არსებითი საფუძვლები“ საქმის სრულფასოვან სასამართლო განხილვაზე გადასატანად. გარგანტას მამა, მარსელო, და მისი ძმა, ჯოზეფი, 2016 წელს მოკლეს. მომდევნო წლებში, იგი იმალებოდა, შიშმა მოიცვა მას შემდეგ, რაც პოტენციური მოწმე გახდა. თითქმის ათი წლის შემდეგ, სექტემბერში ის ჰააგაში ჩავიდა, როდესაც თავდაპირველად დადასტურების მოსმენა იყო დაგეგმილი, თუმცა დუტერტეს ადვოკატების თხოვნით გადაიდო მისი ჯანმრთელობის გაუარესების გამო. ამ კვირაში, დუტერტემ უარი თქვა წინასასამართლო მოსმენებზე პირადად დასწრების უფლებაზე. გარგანტამ თქვა, რომ მას არა მხოლოდ იმედი, არამედ კიდევ ერთი ემოცია დაეუფლა, რომელიც მას ამდენი ხნის განმავლობაში არ ჰქონია: ბედნიერება. „ეს ჯერ გამარჯვება არ არის. მაგრამ ეს უზარმაზარი ნაბიჯია სამართლისკენ მიმავალ გრძელ კიბეზე. მოკლე გზები არ არსებობს, ეს არის ნაბიჯ-ნაბიჯ. მაგრამ ჩვენ აქ ვართ და გავაგრძელებთ ბრძოლას“, – განაცხადა მან. სასამართლოს გარეთ და ქუჩის გადაღმა, საპატიმრო ცენტრიდან, სადაც დუტერტე გასული წლის მარტში ფილიპინებში დაკავების შემდეგ იმყოფებოდა, მხარდამჭერები ფხიზლობენ. ქუდებით, მაისურებითა და სახის სტიკერებით, რომლებზეც ეწერა „დააბრუნეთ სახლში“, ისინი დუტერტეს გათავისუფლებას ითხოვდნენ. ისინი დუტერტეს იურიდიული მრჩევლების მსგავსად, 80 წლის ყოფილი პრეზიდენტის დროებით გათავისუფლებას მოითხოვენ. ICC-მ ეს მოთხოვნა უარყო და განკარგულება გასცა, რომ დუტერტე სასამართლოს მოლოდინში ICC-ის პატიმრობაში დარჩეს. ზოგიერთმა, მაგალითად, ჩრდილოეთ ირლანდიაში მცხოვრებმა ექთანმა, მაგდალენა უელგომ, სამსახურიდან დრო აიღო და მეუღლესთან ერთად ნიდერლანდებში გაემგზავრა. „ჩვენ დავაოდან ვართ და ვნახეთ ყველა ის კარგი საქმე, რაც პრეზიდენტმა იქ გააკეთა. ჩვენ აქ ვართ მის მხარდასაჭერად“, – განაცხადა მან. ფილიპინელი მეზღვაურების ჯგუფი როტერდამიდან ჩამოვიდა და გადაწყვიტა, ხმელეთზე დარჩენილი ბოლო დღეები სასამართლოსთან გაეტარებინა ყოფილი პრეზიდენტის მხარდასაჭერად, სანამ ისევ ზღვაში გავლენ. „პრეზიდენტმა დუტერტემ ბევრი რამ გააკეთა ჩვენთვის, მიგრანტი მუშაკებისთვის, მაგალითად, როდესაც მან ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებს დაუპირისპირდა არასათანადო მოპყრობის გამო“, – განუცხადა DW-ს მარლონ გალოლამ, 20-წლიანი სტაჟის მქონე მეზღვაურმა. „ეს არცერთ სხვა პრეზიდენტს არ გაუკეთებია ჩვენთვის“. მსხვერპლთა ოჯახების ტკივილის გაცნობიერების მიუხედავად, მხარდამჭერები ამტკიცებენ, რომ დუტერტე მოქმედებდა იმის მიხედვით, რაც, მათი აზრით, ქვეყნის ინტერესებში შედიოდა. ICC-მ 539 მსხვერპლს ნება დართო მონაწილეობა მიიღონ ბრალდებების დადასტურებაში სამი დანიშნული ადვოკატის მეშვეობით. ICC-ის სპიკერმა ორიან მეიემ განაცხადა, რომ სასამართლო დარბაზში მსხვერპლთა ფორმალური ხმის მიცემა საერთაშორისო სისხლის სამართლის ისტორიაში პირველი შემთხვევაა. „მნიშვნელოვანია, რომ მსხვერპლებს ჰქონდეთ ხმა პროცესებში“, – განაცხადა მან. მათი მონაწილეობის ფორმა ჯერ კიდევ საბოლოო სახეს იღებს, მაგრამ მეიემ განმარტა, რომ მსხვერპლები მოიცავენ არა მხოლოდ დაზარალებულთა ოჯახის წევრებს, არამედ ექსპერტებსაც, რომლებსაც შეუძლიათ საქმის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება. „სასამართლოსთვის, რომელიც დაშორებულია ყველაზე მეტად დაზარალებული თემებისგან, აზრიანი მონაწილეობა მისი ლეგიტიმურობისთვის აუცილებელია“, – განუცხადა DW-ს დანია ჩაიკელმა, ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო ფედერაციის (FIDH) წარმომადგენელმა ICC-ში. „ოჯახის წევრების ამ ისტორიულ მოსმენაზე დასწრება წლების დაუსჯელობის შემდეგ შთამბეჭდავია. აქ ყოფნა ნამდვილ გამბედაობას მოითხოვს“. შირა ესკუდერომ კარგად იცის ეს გამბედაობა. მისი ძმა, ეფრაიმი, ანტინარკოტიკული კამპანიის დროს მოკლეს. მან DW-ს ტელეფონით თავისი ძმის ფოტო აჩვენა. მისი ცხედარი ქუჩაში იპოვეს, თავი შესაფუთი ლენტით ჰქონდა შეკრული. მოსმენების წინ, ესკუდერომ ტროლინგი და მზარდი მუქარები გადაიტანა, მათ შორის ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული.