აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა თანამედროვე ისტორიაში ყველაზე ხანგრძლივი მიმართვა გააკეთა ერთა მდგომარეობის შესახებ, სადაც ისაუბრა ეკონომიკაზე, მიგრაციაზე და გააკეთა თამამი განცხადებები იმის შესახებ, თუ როგორ დაასრულა ომები. DW-ის ფაქტების შემოწმება. „ჩვენი ერი დაბრუნდა, უფრო დიდი, უკეთესი, მდიდარი და ძლიერი, ვიდრე ოდესმე ყოფილა“, – განაცხადა აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა სამშაბათ საღამოს თითქმის ორსაათიან მიმართვაში „ერთა მდგომარეობის შესახებ“. შუალედური არჩევნების წინ მისი დაცემული რეიტინგების ფონზე, მან გააკეთა მცდარი განცხადებები აშშ-ის ეკონომიკის, საერთაშორისო პოლიტიკისა და მიგრაციის შესახებ. DW-ის ფაქტების შემოწმება უფრო დეტალურად განიხილავს სამ განცხადებას. **მტკიცება:** „ჩემი პირველი 10 თვის განმავლობაში, მე დავასრულე რვა ომი“, – თქვა ტრამპმა. „კამბოჯა და ტაილანდი, პაკისტანი და ინდოეთი — იქნებოდა ბირთვული ომი, პაკისტანის პრემიერ-მინისტრმა თქვა, რომ 35 მილიონი ადამიანი დაიღუპებოდა ჩემი ჩართულობის გარეშე — კოსოვო და სერბეთი, ისრაელი და ირანი, ეგვიპტე და ეთიოპია, სომხეთი და აზერბაიჯანი, კონგო და რუანდა. და, რა თქმა უნდა, ომი ღაზაში, რომელიც ძალიან დაბალი ინტენსივობით მიმდინარეობს.“ **DW-ის ფაქტების შემოწმება: მცდარი.** ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ტრამპი აცხადებს, რომ მან რამდენიმე ომი დაასრულა. გასულ შემოდგომაზე გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე გამოსვლისას, მან განაცხადა, რომ შვიდი ომი დაასრულა — ახლა ამ სიას ღაზაში ომის დასრულებაც დაამატა. მაგრამ მისი მტკიცება მცდარია — მის მიერ ჩამოთვლილი მრავალი ომი მოუგვარებელი რჩება, ხოლო მისი როლი მშვიდობის დამყარებაში სადავოა. **მტკიცება:** „ინფლაცია ეცემა“, – განაცხადა ტრამპმა და დაამატა, – „ბაიდენის ადმინისტრაციამ და მისმა მოკავშირეებმა კონგრესში მოგვცეს ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში ყველაზე უარესი ინფლაცია.“ **DW-ის ფაქტების შემოწმება: მცდარი.** მართალია, ინფლაცია ოდნავ შემცირდა, მაგრამ ეს არ არის ისეთი მკვეთრი ვარდნა, როგორსაც ტრამპი აცხადებს. აშშ-ის შრომის სტატისტიკის ბიუროს მონაცემებით, 2026 წლის იანვარში, აშშ-ში ინფლაციის დონე 2.4% იყო, მაშინ როცა ტრამპის თანამდებობაზე მოსვლისას, 2025 წლის იანვარში, ის 3% იყო. ინფლაცია დაახლოებით 2.9% იყო ბაიდენის ადმინისტრაციის ბოლო თვეში და 2023 წლის შუა რიცხვებიდან მოყოლებული 3.7-დან 2.4 პროცენტამდე მერყეობდა. ამჟამინდელი ინფლაციის დონე ჯერ კიდევ ფედერალური სარეზერვო სისტემის 2%-იან მიზნობრივ მაჩვენებელს აღემატება. მართალია, აშშ-ში ყოველწლიურმა ინფლაციის დონემ 40-წლიან მაქსიმუმს, 9.1%-ს მიაღწია 2022 წლის ივნისში, ბაიდენის ადმინისტრაციის დროს, მაგრამ ეს იყო ტრამპის მეორე ვადით დაბრუნებამდე ორ წელზე მეტი ხნით ადრე, და ინფლაცია უკვე მკვეთრად შემცირებული იყო ტრამპის თანამდებობაზე მოსვლამდე. აშშ-ის ისტორიაში ყველაზე მაღალი ინფლაცია პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დაფიქსირდა, როდესაც თორმეტ თვეში ფასების ყველაზე დიდი ზრდა 23.7% იყო 1919 წლის ივნისიდან 1920 წლის ივნისამდე — და არა ბაიდენის ადმინისტრაციის დროს. **მტკიცება:** „ბაიდენის და მისი კორუმპირებული პარტნიორების დროს კონგრესში და მის ფარგლებს გარეთ, მდგომარეობამ კრიტიკულ წერტილს მიაღწია […], საზღვრები ყველასთვის ღია იყო. ისინი მილიონობით ადამიანი შემოვიდა ციხეებიდან, ფსიქიატრიული დაწესებულებებიდან. ისინი იყვნენ მკვლელები, 11,888 მკვლელი.“ **DW-ის ფაქტების შემოწმება: დაუდასტურებელი.** არ არსებობს არანაირი მტკიცებულება იმისა, რომ მილიონობით ადამიანი შევიდა აშშ-ში უცხოეთის ციხეებიდან და ფსიქიატრიული დაწესებულებებიდან აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტის ჯო ბაიდენის დროს. ტრამპმა მსგავსი განცხადებები გააკეთა 2023, 2024 და 2025 წლებში, სხვადასხვა მონაცემების მოყვანით. აშშ-ის საბაჟო და საზღვრის დაცვის (CBP) სააგენტოს სტატისტიკა აჩვენებს, რომ 2021 წლიდან 2024 წლამდე, როდესაც ბაიდენი პრეზიდენტი იყო, 10.8 მილიონი მიგრანტი „გამოვლინდა“ ქვეყნის საზღვრებზე. „გამოვლენა“ გულისხმობს როგორც მიგრანტების დაკავებას, რომლებიც უკანონოდ კვეთენ საზღვარს, ასევე მათ, ვინც CBP-ის ოფიცრებმა მიუღებლად მიიჩნიეს შესვლის პუნქტებში. არ არსებობს ყოვლისმომცველი მონაცემები, რომლებიც დოკუმენტირებას უკეთებს ადამიანების კრიმინალურ ან ინსტიტუციურ ისტორიას წარმოშობის ქვეყნებში, და ამდენად, შეუძლებელია მილიონობით მიგრანტის დაკავშირება ციხეებთან და ფსიქიატრიულ დაწესებულებებთან. გაუგებარია, რატომ ასახელებს ტრამპი რიცხვს 11,888. ფაქტების შემმოწმებლებმა მისი განცხადებები დაუკავშირეს მკვლელობისთვის მსჯავრდებულ არამოქალაქეებს, რომლებიც არ იყვნენ დაკავებულები აშშ-ის იმიგრაციისა და საბაჟო აღსრულების სააგენტოს (ICE) მიერ. სააგენტოს მონაცემებით, 2024 წლის ივლისის მდგომარეობით, 13,099 არადაკავებული არამოქალაქე იყო მსჯავრდებული მკვლელობისთვის, ასევე 277 დაკავებული. თუმცა, შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტმა განმარტა, რომ ეს მონაცემები ათწლეულებს მოიცავს და მოიცავს პირებს, რომლებიც ქვეყანაში შევიდნენ ბოლო 40 წლის ან მეტი ხნის განმავლობაში, ბაიდენის თანამდებობაზე მოსვლამდე დიდი ხნით ადრე. ანვარ აშრაფმა წვლილი შეიტანა რეპორტაჟში. ეს სტატია წარმოადგენს ARD-faktenfinder-ისა და DW Fact check-ის ერთობლივ პროექტს. რედაქტორი: სარა სტეფენი.