ომი უკრაინაში. მასალა თავდაპირველად Hromadske-მ გამოაქვეყნა. 2022 წლის 24 თებერვალს, დილის 5 საათზე, გაიღვიძა იაროსლავ კრავჩუკმა, ახალგაზრდული ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის სკოლის დირექტორმა და მწვრთნელმა. მან ჩაი მოამზადა და დაამთქნარა. წინა საღამოს ის საუნაში იყო თავის მოსწავლეებთან ერთად — მისი რწმენით, ეს იყო საუკეთესო გზა დაღლილი კუნთების აღსადგენად. გარეთ თვითმფრინავების ძრავების გრუხუნი ისმოდა. მან ივარაუდა, რომ ეს ღამის წვრთნები იყო სამხედრო აეროდრომზე, მშობლიურ ქალაქ ჟიტომირთან ახლოს. შემდეგ ტელეფონმა დარეკა. ეს იყო მისი დიდი ხნის მეგობარი, საბრძოლო ბრიგადის მეთაური. „დაიწყო.“ „ჩანთა ჩაალაგე“, – უთხრა 51 წლის კრავჩუკმა ცოლს, როცა გააღვიძა. ის შეჩვეული იყო: კრავჩუკს ნაბრძოლი ჰქონდა ანტიტერორისტულ ოპერაციაში (ATO) და არასოდეს მალავდა იმ ფაქტს, რომ თუ ახალი შეტევა დაიწყებოდა, ის კვლავ წავიდოდა — მიუხედავად იმისა, რომ, სხვა მასწავლებლების მსგავსად, მას გადავადება ჰქონდა. „არ მახსოვს, რა სიტყვებით გამომაცილა, მაგრამ მათში არაფერი იყო სასიხარულო. როცა ახლა მესმის ხალხის ნათქვამი: „ვისაც ომში წასვლა უნდა, წავიდეს“, მე ვპასუხობ: ამდენი წლის განმავლობაში არასოდეს შემხვედრია ადამიანი, რომელსაც ომი უნდოდა. ჩვენ წავედით გინებით, ჩვენი გეგმები დაიმსხვრა, რადგან გვესმოდა, რომ რუსები უბრალოდ დროშის შეცვლას არ ცდილობდნენ. ისინი აქ ყველაფრის გასანადგურებლად მოდიოდნენ“, – ამბობს ის თავის მოტივაციაზე. დილის 08:30 საათისთვის იაროსლავი — ორი ვაჟის მამა და კარპის მოყვარული მეთევზე — უკვე სამხედრო კომისარიატში იყო. ის ელოდა იმ კაცებს, ვისთან ერთადაც მსახურობდა ATO-ს დროს. მათ წინასწარ შეთანხმდნენ, რომ თუ რუსეთი თავს დაესხმებოდა, ისინი გაერთიანდებოდნენ და ერთად წავიდოდნენ ომში. იაროსლავმა თითოეულ მათგანს დაურეკა. თავიდან არავინ უპასუხა. მოგვიანებით მათ უკან დარეკეს: „იარაღი მოგვცეს — ვუერთდებით ტერიტორიულ თავდაცვას.“ მათ იცოდნენ, რომ თუ მასთან ერთად წავიდოდნენ, სავარაუდოდ, 25-ე, 95-ე ან 30-ე ბრიგადებში აღმოჩნდებოდნენ — ყველაზე საბრძოლო მზადყოფნის მქონე ნაწილებს შორის, რომლებიც აუცილებლად ბრძოლის ეპიცენტრში აღმოჩნდებოდნენ. კრავჩუკი განრისხდა. „ტერიტორიულ თავდაცვაში შეიძლება შეუმჩნეველი დარჩენილიყავი. მაშინ ვუთხარი, რომ როცა დრო მოვიდოდა, თითოეულ მათგანს ამის შესახებ ვკითხავდი — და შედეგებიც იქნებოდა, მათ სახეებზეც კი.“ 24 თებერვლის საღამოსთვის ის უკვე 95-ე ბრიგადის მე-2 ბატალიონში იყო — ჩაცმული, აღჭურვილი და შეიარაღებული. მისი პირველი დავალება დაუყოვნებლივ მოჰყვა: დაზვერვამ მიუთითა, რომ მტრის სადესანტო ოპერაცია ახლომდებარე სამხედრო აეროდრომზე შეიძლებოდა განხორციელებულიყო, და ქვედანაყოფი იქ გაიგზავნა მის შესაჩერებლად. *** ამასობაში, რივნეს ოლქის ერთ-ერთ სოფელში, 24 თებერვალს, 05:30 საათზე, ბებია შვილიშვილის გასაღვიძებლად წავიდა. „დიმა, გარეთ ომია.“ „ვაუ!“ — წამოიძახა მან. „წავიდეთ ტელევიზორს ვუყუროთ.“ თხუთმეტი წლის დმიტრო კოვალჩუკი ჩვეულებრივი მოზარდი იყო. მას უყვარდა მეგობრებთან ფეხბურთის თამაში, თევზაობა და სოკოს კრეფა. ის დედასთან, ბებიასთან და ორ ძმასთან ერთად ცხოვრობდა. მის უფროს ძმას მანამდე ნამსახურები ჰქონდა ანტიტერორისტულ ოპერაციაში (ATO). იმ დილას მან ზარი მიიღო: „ანდრიუხა, დაბრუნდი.“ ის დაუყოვნებლივ წავიდა. სკოლის მოსწავლისთვის დღე საინფორმაციო გამოშვებების, Telegram არხებისა და მეგობრებთან შეტყობინებების ბუნდოვანებაში გაილია. ზოგიერთი კლასელის მშობლებს სურდათ შვილების საზღვარგარეთ გაგზავნა, მაგრამ ბევრმა უარი თქვა — ერთმა თქვა, რომ რჩებოდა, მეორეს არ უნდოდა წასვლა, და დანარჩენებიც მათ მიბაძეს. მხოლოდ ერთი გოგონა გაიყვანეს ქვეყნიდან. იმ დღეს უფროს ძმასთან კონტაქტი გაწყდა და მათ დედას შეშფოთება დაეწყო. „მაგრამ მე ვიცოდი, რომ ანდრეი კარგად იქნებოდა, რადგან ის სამხედრო საკითხებში ერკვევა და ნებისმიერი სიტუაციიდან უვნებლად გამოსვლა შეუძლია. არასოდეს მიფიქრია, რომ ის შეიძლება დაჭრილიყო — ან უარესი. და ზუსტად ასეც აღმოჩნდა,“ – ამბობს დმიტრო. მისმა ძმამ იმ საღამოს მოგვიანებით დაუკავშირდა: ყველაფერი კარგად იყო, ის დავალებებს ასრულებდა. ის ორი წლის განმავლობაში იბრძოდა, სანამ ჯანმრთელობის პრობლემების გამო არ გაათავისუფლეს. ახლა ის სახლშია. სრულმასშტაბიანი ომის პირველ დღეებში იაროსლავ კრავჩუკმა შეაჩერა თანამებრძოლი, რათა არ ესროლა იმისთვის, რაც ნისლში მტრის ვერტმფრენი ეგონა — მაგრამ აღმოჩნდა, რომ ეს უკრაინული იყო. კრავჩუკმა მხარზე დაარტყა ზუსტად მაშინ, როცა მან ჩახმახს ხელი დააჭირა, და გასროლამ თვითმფრინავს ააცილა. ამისთვის მას შეაქეს. მოგვიანებით, ერთ-ერთმა ჯარისკაცმა ხუმრობით მაიორის მხრის ნიშანი იპოვა და მის ფორმაზე მიამაგრა. მეტსახელი „მაიორი“ მას შეერქვა. შეჭრის პირველი თვეები იაროსლავის ომის ოთხი წლის ყველაზე რთული პერიოდი გახდა. „2022 წლის გაზაფხული. სლავიანსკ-იზუმის გზატკეცილი. რუსები ძლიერად ცდილობდნენ მასზე გასვლას. მათ რომ მიეღწიათ ამისთვის, უკრაინული დაჯგუფება დონბასში სრულად ალყაში მოექცეოდა. ჩვენი ბატალიონი ფარავდა ქვეითებს სოფელ დოვჰენკესთან ახლოს. წარმოდგენა არ გვქონდა, რა ხდებოდა ჩვენს გარშემო. არ იყო Starlink-ები. ინფორმაცია დაგვიანებით აღწევდა ჩვენამდე. მხოლოდ ის ვიცოდით, რაც ხდებოდა ჩვენს უშუალო მარცხნივ და მარჯვნივ. არტილერია პრაქტიკულად არ არსებობდა, რადგან არ იყო ჭურვები, და ჩვენ გვქონდა მხოლოდ ორი ტანკი — ერთ-ერთი მათგანი დამალული იყო. ჩვენს ბატალიონს მხოლოდ სამი ნაღმტყორცნი ჰქონდა. დღეში 200 გასროლას ვაკეთებდით — უკიდურესად მაღალი ინტენსივობა,“ – იხსენებს ის. უკრაინელმა ჯარებმა მოახერგეს პოზიციების შენარჩუნება.