საერთაშორისო ურთიერთობები
/
26.02.2026
დაძაბულობის ფონზე: ჟენევაში აშშ-ისა და ირანის წარმომადგენლები კვლავ ხვდებიან ერთმანეთს
ვაშინგტონის მიერ ახლო აღმოსავლეთში სამხედრო ძალების მობილიზების ფონზე, აშშ-ისა და ირანის წარმომადგენლები ჟენევაში თეირანის ბირთვული პროგრამის განსახილველად კვლავ ხვდებიან ერთმანეთს. წინსვლის იმედი მცირეა, რადგან დაძაბულობა იზრდება. აშშ განიხილავს შეზღუდულ სამხედრო დარტყმებს ან უფრო ფართომასშტაბიან კამპანიას რეჟიმის შესასუსტებლად/დასამხობად, ხოლო ირანი პირობას დებს, რომ თავდასხმის შემთხვევაში გადამწყვეტად იმოქმედებს. ისრაელი ტრამპს ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებებისკენ უბიძგებს. ანალიტიკოსებ
ვაშინგტონის მიერ ახლო აღმოსავლეთში სამხედრო ძალების მობილიზების ფონზე, აშშ-ისა და ირანის წარმომადგენლები ჟენევაში თეირანის ბირთვული პროგრამის განსახილველად კვლავ ხვდებიან ერთმანეთს. წინსვლის იმედი მცირეა. დაძაბულობა იზრდება აშშ-სა და ირანს შორის განახლებული მოლაპარაკებების წინ, რომლის ფარგლებშიც თეირანისა და ვაშინგტონის წარმომადგენლები ხუთშაბათს ჟენევაში ირანის ბირთვულ პროგრამაზე მოლაპარაკებებს გამართავენ. პოლიტიკურ და უსაფრთხოების წრეებში სულ უფრო ხშირად საუბრობენ „სამხედრო ათვლაზე“ იმ შემთხვევაში, თუ შეთანხმება არ მიიღწევა.
გასულ კვირას „უოლ სტრიტ ჯორნალმა“ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი ირანის წინააღმდეგ შეზღუდულ სამხედრო დარტყმებს განიხილავს, როგორც პირველ ნაბიჯს თეირანზე ზეწოლის მოსახდენად, რათა მან ბირთვულ გარიგებაზე ტრამპის მოთხოვნები მიიღოს. ამავე დროს, ვაშინგტონი ცდილობს თავიდან აიცილოს ესკალაციის სპირალი, რამაც შესაძლოა სრულმასშტაბიანი ომი გამოიწვიოს. იქვე ნათქვამია, რომ თუ ირანი გააგრძელებს აშშ-ის მოთხოვნების შეუსრულებლობას, ტრამპის ადმინისტრაციამ შესაძლოა განიხილოს გაცილებით ფართომასშტაბიანი სამხედრო კამპანია, რომლის მიზანიც თეირანის ხელმძღვანელობის შესუსტება ან დამხობა იქნება.
ირანმა გაეროს გენერალურ მდივან ანტონიო გუტერეშს წერილობით აცნობა, რომ ომის დაწყება არ სურს. თუმცა, თუ ქვეყანას სამხედრო თვალსაზრისით თავს დაესხმებიან, ის „გადამწყვეტად და ადეკვატურად“ უპასუხებს თავდაცვის უფლების ფარგლებში.
ისრაელში მოღვაწე ირანის ექსპერტის, „ისრაელის საერთაშორისო რადიოს“ ჟურნალისტ მენაშე ამირის თქმით, ვერავინ იტყვის დანამდვილებით, რა მიზნებს დაისახავს აშშ ომის შემთხვევაში. „შესაძლოა, თავად ტრამპმაც კი არ იცის საბოლოო პასუხი“, – განაცხადა მან.
მიუხედავად ამისა, ირანის რეჟიმის დამხობის იდეა ვაშინგტონში გარკვეულ იმპულსს იძენს. „ტრამპი მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ახლო აღმოსავლეთი ვერასოდეს მოიპოვებს სტაბილურობას თეირანში არსებული ხელმძღვანელობის დასრულების გარეშე“, – დასძინა ამირმა.
აშშ-ის ორმა ოფიციალურმა წარმომადგენელმა „როიტერსის“ სააგენტოს 20 თებერვალს დაუდასტურა, რომ ირანზე სამხედრო დაგეგმვა უკვე მოწინავე ეტაპზეა. გავრცელებული ინფორმაციით, ვარიანტები მოიცავს მიზანმიმართულ შეტევებს კონკრეტულ პირებზე და ზომებს, რომელთა მიზანიც, შესაძლოა, რეჟიმის შეცვლაც კი იყოს, თუ პრეზიდენტი ტრამპი შესაბამის ბრძანებას გასცემს.
თუმცა, დეიმონ გოლრიზი, ჰააგის გლობალური ცვლილებების ინსტიტუტის სტრატეგიული ანალიტიკოსი, აფრთხილებს, რომ ირანში შეზღუდული სამხედრო ინტერვენციაც კი, სავარაუდოდ, თავდაპირველად დაგეგმილ ფარგლებს გასცდება. რეჟიმი, რომელიც ეგზისტენციალური საფრთხეების წინაშე დგას რამდენიმე ფრონტზე, ესკალაციას აღარ განიხილავს მხოლოდ ვარიანტად, არამედ საკუთარი გადარჩენისთვის აუცილებელ ნაბიჯად, აღნიშნა გოლრიზმა.
მასიური შიდა არეულობისა და საერთაშორისო იზოლაციის ზეწოლის ქვეშ, გოლრიზის თქმით, თეირანის რეჟიმმა შესაძლოა „ჯაჭვური რეაქცია“ გამოიწვიოს თავის რეგიონულ მებრძოლ პროქსი-ჯგუფებთან ერთად, რამაც ახლო აღმოსავლეთში არასტაბილურობის ესკალაცია შეიძლება გამოიწვიოს.
სასექსის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების ლექტორმა, კამრან მატინმა კი განაცხადა, რომ ტრამპი ირანთან სამხედრო კონფლიქტს გარიგებას ამჯობინებს. „სამხედრო კონფლიქტის პროგნოზირება რთული იქნება და არ ჩანს მკაფიო გამოსავალი სტრატეგია. პრეზიდენტის მრჩევლებმა არაერთხელ მიუთითეს ღია კონფლიქტის რისკებზე“, – უთხრა მან DW-ს.
ისრაელის პრემიერ-მინისტრი ბენიამინ ნეთანიაჰუ ცდილობს ტრამპის დარწმუნებას ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების განსახორციელებლად. გასულ წელს აშშ შეუერთდა ისრაელის 12-დღიან ომს ირანთან, ირანის ბირთვულ ობიექტებზე ბუნკერების დამანგრეველი ბომბების ჩამოგდებით. ისრაელი ირანის რეჟიმს ეგზისტენციალურ საფრთხედ მიიჩნევს და კონფლიქტის ესკალაციის შემთხვევაში, ირანული დრონებისა და რაკეტების სამიზნე გახდება.
23 თებერვალს, ისრაელის პარლამენტში, ქნესეტში სიტყვით გამოსვლისას, ნეთანიაჰუმ განაცხადა, რომ ისრაელი „ფხიზლად არის და მზად არის ნებისმიერი სცენარისთვის“. ნეთანიაჰუმ გააფრთხილა, რომ თუ თეირანის აიათოლას რეჟიმი „თავისი ისტორიის უდიდეს შეცდომას დაუშვებს და თავს დაესხმება ისრაელს, ჩვენ ისეთი ძალით ვუპასუხებთ, რასაც ისინი ვერ წარმოიდგენენ“.
ისრაელში მოღვაწე ირანის ექსპერტმა ამირმა განაცხადა, რომ ისრაელმა „მასშტაბური მტკიცებულებებით დაარწმუნა ვაშინგტონი, რომ რეგიონის პრობლემების რადიკალურად მოგვარება მხოლოდ რეჟიმის დამხობით არის შესაძლებელი“. „ტრამპის უახლეს განცხადებებში ვხედავთ, რომ ის არა მხოლოდ ირანის ბირთვულ პროგრამას, არამედ ირანელი ხალხის ჩაგვრასაც ეხება. ეს შეიძლება მიუთითებდეს ამერიკის პრეზიდენტის დოქტრინის ფუნდამენტურ ცვლილებაზე“, – დასძინა მან.
ეს პოლიტიკური და სამხედრო სიგნალები ზრდის ზეწოლას ჟენევაში დაგეგმილ მოლაპარაკებებზე, რომლებსაც მრავალი დამკვირვებელი დიპლომატიური გადაწყვეტის ბოლო შანსად მიიჩნევს. თუმცა, ანალიტიკოსები სკეპტიკურად არიან განწყობილნი, რომ მიმდინარე მოვლენები საბოლოოდ ირანში სეკულარულ დემოკრატიას გამოიწვევს.
ლექტორმა მატინმა განაცხადა, რომ ნოემბერში გამოქვეყნებული აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების სტრატეგია იმაზე მიანიშნებს, რომ „ერის მშენებლობის“ ერა დასრულდა და აშშ-ის ყურადღება ახლო აღმოსავლეთიდან ჩინეთზე გადავიდა. ირანისთვის მკაფიო პოლიტიკური ალტერნატივის გარეშე, არსებულ რეჟიმთან შეთანხმება, სავარაუდოდ, აშშ-ისთვის სასურველი ვარიანტია, აღნიშნა მან.
#აშშ
#ისრაელი
#დონალდ ტრამპი
#ირანი
#ბირთვული პროგრამა
#დიპლომატია
#ახლო აღმოსავლეთი
#ბენიამინ ნეთანიაჰუ
#რეჟიმის შეცვლა
#ჟენევა
#სამხედრო კონფლიქტი
#ესკალაცია
წყარო: www.dw.com
გაზიარება