ჩეჩნეთი: ოჯახების „შერიგების“ სადავო პრაქტიკა, კადიროვის ოჯახი და სოციალური პრობლემები

ჩეჩნეთში 3 009 განქორწინებული ოჯახი კვლავ გაერთიანდა, იუწყება საინფორმაციო სააგენტო „გროზნი-ინფორმი“ ჩეჩნეთის მუსლიმთა სულიერი სამმართველოს (DUM) მონაცემებზე დაყრდნობით. გაურკვეველია, მონაცემები რომელ პერიოდს მოიცავს, თუმცა, როგორც ჩანს, ეს რიცხვი 2017 წლის შემდეგ შერიგებულთა რაოდენობას აჯამებს. DUM-ის ცნობით, რეგიონში ქორწინებისა და ოჯახური ურთიერთობების ჰარმონიზაციისკენ მიმართული სულ 24 543 ღონისძიება განხორციელდა, რა დროსაც 5 960 განქორწინებული წყვილი გამოვლინდა. სამმართველოს განცხადებით, გაერთიანებულ ოჯახებში 5 288 ბავშვი იზრდება. ამავდროულად, 2 332 წყვილმა უარი განაცხადა ოჯახური ურთიერთობების აღდგენაზე. ანგარიშში აღნიშნულია, რომ იმ წყვილების ოჯახებში, რომლებმაც შერიგებაზე თანხმობა არ განაცხადეს, 6 126 ბავშვია, აქედან 4 032 მამასთან ერთად ცხოვრობს, ხოლო 2 049 – დედასთან. ჩეჩნეთში საოჯახო კონფლიქტების მოგვარების კომისიები ჩეჩნეთის მეთაურის, რამზან კადიროვის, მითითებით შეიქმნა. უფლებადამცველების თქმით, ოჯახების გაერთიანება ზეწოლის ქვეშ მიმდინარეობს და ტრავმული შეიძლება აღმოჩნდეს მათთვის, ვინც სხვადასხვა მიზეზით გადაწყვიტა განქორწინება. მოძრაობა „კავკასია დედების გარეშე“ (Kavkaz bez materi) უფლებადამცველებმა აღნიშნეს, რომ ოფიციალური საოჯახო ჰარმონიზაციის კომისიები დაკავებულნი არიან ქალების ოჯახებში დაბრუნებით, რომლებიც განქორწინებას ცდილობენ ან ქმრებს ოჯახური ძალადობის გამო ტოვებენ. 2023 წელს, RFE/RL-მა ასევე განაცხადა, რომ ჩეჩნეთში განქორწინების მსურველი ქალები ხშირად განიცდიან ზეწოლას ხელისუფლებისა და რელიგიური ლიდერების მხრიდან. მაგალითად, მოყვანილი იყო ქალაქ გუდერმესის მკვიდრის, მადინა უმაევას, სიკვდილი, რომელიც არაერთხელ სცადა ქმრის დატოვება, მაგრამ ზეწოლის შედეგად დაბრუნდა. მადინა უმაევა 2020 წლის 12 ივნისს ქმრის სახლში გარდაიცვალა და ღამით დაკრძალეს. მისმა ქმარმა განაცხადა, რომ იგი კიბეებზე დაცემის შედეგად, ეპილეფსიური შეტევის დროს გარდაიცვალა. ჩეჩნეთის მეთაურმა რამზან კადიროვმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ მის ნათესავებს არ ჰქონდათ დადასტურება, რომ მის სიკვდილზე ქმარი იყო პასუხისმგებელი. ამის შემდეგ, უმაევას დედამ ბოდიში მოიხადა ქალიშვილის სიკვდილის ძალადობრივ ხასიათზე ადრე გაკეთებული განცხადებებისთვის. ადგილობრივმა დამოუკიდებელმა მედიასაშუალებამ „კავკაზსკი უზელი“ (Caucasian Knot) ასევე გამოაქვეყნა თავისი მკითხველების კომენტარები, სადაც ნათქვამია, რომ შერიგებები „ნებაყოფლობით-იძულებითი წესით“ ხდება. გამოცემის მიერ ციტირებული ერთ-ერთი მკითხველის თქმით, ერთ შემთხვევაში ქალმა გადაწყვიტა ოჯახში დაბრუნება მას შემდეგ, რაც მის ყოფილ ქმარს, ვისთან ერთადაც ბავშვები ცხოვრობდნენ, ხელახალი დაქორწინება ჰქონდა განზრახული. წყაროს მტკიცებით, ქმარმა უარი თქვა ურთიერთობის განახლებაზე, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ქალმა მუფთიატს მიმართა, კომისიის წევრები მასთან ოჯახის აღდგენის მოთხოვნით მივიდნენ. წყაროს ცნობით, მისი განმარტებები არ გაითვალისწინეს და, მისი მტკიცებით, უთხრეს, რომ არსებობდა „შესაბამისი მითითება“. წყვილმა საბოლოოდ განაახლა თანაცხოვრება, მაგრამ, იმავე წყაროს თქმით, მათ შორის კონფლიქტები გრძელდება. იმავე პირმა აღწერა კიდევ ერთი შემთხვევა, რომელშიც კომისიის მონაწილეობით შერიგებული მეუღლეები რამდენიმე თვის შემდეგ კვლავ განქორწინდნენ და მოგვიანებით ახალი ოჯახები შექმნეს. ოფიციალურმა სტატისტიკამ აჩვენა, რომ ჩეჩნეთში 2025 წლის თებერვალში რუსეთში განქორწინებების ყველაზე მაღალი თანაფარდობა დაფიქსირდა ქორწინებებთან: 965 განქორწინება და მხოლოდ 312 რეგისტრირებული ქორწინება – განქორწინების მაჩვენებელი სამჯერ მაღალია. შედარებისთვის, რუსეთში ეროვნული საშუალო მაჩვენებელი დაახლოებით 70 განქორწინებაა 100 ქორწინებაზე, რუსეთის ფედერალური სახელმწიფო სტატისტიკის სამსახურის მონაცემებით. 2024 წლის ნოემბერში კადიროვმა განაცხადა, რომ 2017 წლის შემდეგ, ოჯახური ურთიერთობების „ჰარმონიზაციის“ კომისიამ 2 716 ოჯახი აღადგინა. ლიზა ვლადიკავკაზში დაიბადა და გაიზარდა, ახლა კი პრაღაში ცხოვრობს. მას ადრე უმუშავია RFE/RL-ისთვის, ASTRA-სთვის, Belsat-ისთვის და სხვებისთვის. ამჟამად ამთავრებს მაგისტრატურას რუსული კვლევების მიმართულებით პრაღის კარლის უნივერსიტეტში, სპეციალიზდება ჩრდილოეთ კავკასიაში სამხედრო და ეთნიკური კონფლიქტების შესწავლაში. თავისუფალ დროს ლიზა მხატვრულ ფილმებს იღებს, წერს კინოს შესახებ და მოგზაურობს – ზუსტად 50 ქვეყანა აქვს მონახულებული და ამაზე გაჩერებას არ აპირებს. რუსეთის სპორტის სამინისტრომ ჩეჩნეთის ვიცე-პრემიერი ახმატ კადიროვი „განსაკუთრებული პირადი დამსახურებისთვის“ აღიარა. გროზნოს მთავრობა დუმილს ინარჩუნებს ადამ კადიროვის სავარაუდო ავტოკატასტროფის შესახებ. ახმატ კადიროვი ამ თანამდებობაზე დაინიშნა, მიუხედავად იმისა, რომ მის უმაღლეს განათლებასთან დაკავშირებით საჯარო ინფორმაცია არ არსებობს. გარდა ამისა, რეგიონს ყველაზე დაბალი ხელფასები აქვს ქვეყანაში.