ამ თვის დასაწყისში პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მიერ გაერთიანებულ სამეფოსა და მავრიკის შეთანხმების – ჩაგოსის კუნძულების სუვერენიტეტის შესახებ – „უდიდესი სისულელის აქტად“ მოხსენიებამ მსოფლიოს ყურადღება მოკლე ხნით ამ შორეული არქიპელაგისკენ მიიპყრო. მიუხედავად იმისა, რომ გაშუქებისა და დებატების უმეტესობა ფოკუსირებული იყო დიეგო გარსიას კუნძულზე აშშ-ის სამხედრო ბაზაზე, მცირე ყურადღება დაეთმო აშშ-ისა და გაერთიანებული სამეფოს ბინძურ ისტორიას, რომელიც კუნძულების მკვიდრი მოსახლეობის, ჩაგოსელების წინააღმდეგ მიმდინარე კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებს უკავშირდება. ჩაგოსელები, რომელთა კუნძულოვანი სამშობლო ინდოეთის ოკეანის შუაგულში მდებარეობს, ძირითადად აღმოსავლეთ აფრიკიდან ყოფილი მონების შთამომავლები არიან. 60 წელზე მეტი ხნის წინ, აშშ-ის ოფიციალურმა პირებმა გადაწყვიტეს, რომ ყველაზე დიდი კუნძული, დიეგო გარსია, შესაფერისი ადგილი იქნებოდა შორეული სამხედრო ბაზისთვის. აშშ ჩაგოსის მოსახლეობას პრობლემად მიიჩნევდა, რადგან მათ კუნძული „მოსახლეობისგან გასუფთავებული“ სურდათ. მომდევნო ათწლეულის განმავლობაში, ისინი ფარულად გეგმავდნენ გაერთიანებულ სამეფოსთან – ჩაგოსის მმართველ კოლონიურ ძალასთან – რასიზმსა და სიცრუეზე დაფუძნებული შეთითხნილი ისტორიის მეშვეობით, კუნძულელების სახლებიდან იძულებით განდევნას. აშშ-ის ერთ-ერთმა ადმირალმა, ელმო ზუმვალტმა, განაცხადა, რომ კუნძულელებს „აუცილებლად უნდა დაეტოვებინათ კუნძული“. მათ დასაშინებლად, გაერთიანებული სამეფოსა და აშშ-ის პერსონალმა მათი ძაღლები გაზით მოწამლა. 1967 წლიდან 1973 წლამდე გაერთიანებულმა სამეფომ ყველა ჩაგოსელი – დაახლოებით 2000 ადამიანი – იძულებით გამოასახლა ყველა კუნძულიდან, არა მხოლოდ დიეგო გარსიიდან. აშშ-მ ააშენა და დღესაც ოპერირებს დიეგო გარსიას ბაზას 50 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში. დღეს ჩაგოსელები დევნილობაში ცხოვრობენ, ძირითადად გაერთიანებულ სამეფოში, მავრიკიში და სეიშელის კუნძულებზე. ბევრი მათგანი სიღარიბეშია და გაერთიანებული სამეფოსა და აშშ-ის მიერ ეზღუდებათ სამშობლოში დაბრუნება, მიუხედავად იმისა, რომ თაობები განაგრძობენ კამპანიას ამის მისაღწევად. კუნძულები, აშშ-ის სამხედრო ბაზის გარდა, მიტოვებული რჩება. აშშ-ის მონაწილეობის ისტორია ამ იძულებით გადასახლებაში თანდათანობით იქნა გამოაშკარავებული, მათ შორის კონგრესის გამოძიების, აკადემიკოს დევიდ ვაინის ნაშრომების და ჩაგოსელთა თაობების დაუღალავი ბრძოლის შედეგად სიმართლის გამოსავლენად და სახლში დასაბრუნებლად. 2023 წელს Human Rights Watch-მა დაადგინა, რომ გაერთიანებული სამეფო და აშშ პასუხისმგებელნი იყვნენ კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებზე და ვალდებულნი იყვნენ გაეწიათ რეპარაციები – შესაძლებლობა გამოესწორებინათ საკუთარი შეცდომები. შედეგად, აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა პირველად აღიარა „სინანული“ იმის გამო, რაც ჩაგოსელებს დაემართათ. შემდგომში, გაერთიანებული სამეფო და მავრიკი პრინციპულად შეთანხმდნენ ხელშეკრულებაზე, რომელიც აღიარებს მავრიკის სუვერენიტეტს კუნძულებზე, თუმცა გაერთიანებული სამეფო შეინარჩუნებს დიეგო გარსიას კუნძულის ფორმალურ კონტროლს, ხოლო აშშ-ის სამხედრო ბაზა დარჩება ადგილზე. ამ შეთანხმებაში ჩაგოსელები დავიწყებულნი აღმოჩნდნენ. ხელშეკრულება ისტორიულ უსამართლობაზე საუბრობს, მაგრამ დანაშაულები გრძელდება. ჩაგოსელებს კვლავ ეზღუდებათ სახლში დაბრუნება: მათი კუნძულები – ბაზის გარდა – ცარიელი რჩება. ზოგიერთი ჩაგოსელი იმედოვნებს, რომ ხელშეკრულება მათ საშუალებას მისცემს იცხოვრონ ზოგიერთ კუნძულზე, თუმცა ეს დამოკიდებული იქნება მავრიკის მიერ მისი ვალდებულებების შესრულებაზე. თავად ხელშეკრულება არ იძლევა მათი დაბრუნების გარანტიას და არაფერს ამბობს ჩაგოსელებისთვის განკუთვნილი რეპარაციების შესახებ. აშშ კვლავ ეწინააღმდეგება ჩაგოსელების დიეგო გარსიაში დაბრუნებას, მიუხედავად იმისა, რომ ბაზა კუნძულის მაქსიმუმ ნახევარს იკავებს. არც ერთ ჩაგოსელს, ვისთანაც ჩვენ ვესაუბრეთ, არ სურს ბაზის დახურვა; სამაგიეროდ, მათ სურთ იქ მუშაობის შესაძლებლობა. აშშ მოლაპარაკებებში საჯაროდ დაბალ პროფილს ინარჩუნებდა – ყოველ შემთხვევაში, პრეზიდენტ ტრამპის კომენტარებამდე – გაერთიანებული სამეფოს მიღმა იმალებოდა. მაგრამ შეთანხმების პირობები ნათლად აჩვენებს, რომ აშშ გავლენას ახდენდა მოლაპარაკებებზე. აშშ-ის „სინანული“ ჩაგოსელების მიმართ მოპყრობის გამო ჯერჯერობით არ გადასულა იმაში, რომ ჩაგოსელებს შეეძლოთ დიეგო გარსიაში დაბრუნება. ჩაგოსელების მიმართ მოპყრობა არის დანაშაული, რომელშიც აშშ 50 წელზე მეტია მონაწილეობს, და რომელსაც ტრამპმა უნებლიედ მიაპყრო ყურადღება. სინანულის აღიარების შემდეგ, აშშ-ისა და გაერთიანებული სამეფოს მთავრობებმა ახლა უნდა უზრუნველყონ, რომ მათი ქმედებები შეესაბამებოდეს საერთაშორისო სამართლით ნაკისრ ვალდებულებებს, მათ შორის, ითანამშრომლონ მავრიკისთან, რათა ჩაგოსელებს საშუალება მიეცეთ დაბრუნდნენ სამშობლოში და მიიღონ შესაბამისი რეპარაციები. სანამ ეს არ მოხდება, უსამართლობა გადაუჭრელი დარჩება. ამ სტატიაში გამოთქმული შეხედულებები ავტორის საკუთრებაა და სულაც არ ასახავს „ალ ჯაზირას“ სარედაქციო პოზიციას.