Google-სა და მარკ ცუკერბერგის კომპანია Meta-ს ბრალი ედებათ იმაში, რომ ისინი შეგნებულად ქმნიან პლატფორმებს ბავშვებისთვის დამოკიდებულების გამომწვევად და ზიანს აყენებენ მათ ფსიქიკურ ჯანმრთელობას. Meta-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა, მარკ ცუკერბერგმა, ოთხშაბათს ლოს-ანჯელესის სასამართლოში ჩვენება მისცა საქმეზე, რომელმაც მისი კომპანია ყურადღების ცენტრში მოაქცია სოციალური მედიის ბავშვებზე მავნე ზემოქმედების გამო. კალიფორნიელმა ქალმა, რომელიც ბავშვობაში Meta-ს Instagram-სა და Google-ის YouTube-ს იყენებდა, განაცხადა, რომ აპლიკაციებმა მას დეპრესია და სუიციდური აზრები გაუღვივა. მოსარჩელემ YouTube-ის გამოყენება 6 წლის ასაკში დაიწყო, Instagram-ის – 11 წლის ასაკში, შემდეგ კი TikTok-ისა და Snapchat-ის. ამ უკანასკნელმა ორმა უკვე მიაღწია ზარალის ანაზღაურების შეთანხმებას ქალთან. სარჩელი კომპანიებს ადანაშაულებს იმაში, რომ ისინი ცდილობენ ბავშვების თავიანთ სერვისებზე „მიჯაჭვას“, მიუხედავად იმისა, რომ იციან ფსიქიკური ჯანმრთელობისთვის მიყენებული ზიანის შესახებ. სადავო საკითხია, რამდენად იწვევს სოციალური მედიის აპლიკაციები ბავშვებში დამოკიდებულებას. Meta-მ და Google-მა უარყვეს ბრალდებები; Meta-მ მიუთითა მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიების კვლევაზე, რომელმაც არ დაადგინა, რომ სოციალური მედია გავლენას ახდენდა ბავშვების ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. თუ Meta წააგებს საქმეს, მას მოუწევს კომპენსაციის გადახდა მოსარჩელისთვის, და ასეთი ვერდიქტი გავლენას მოახდენს სოციალური მედიის კომპანიების სანდოობაზე, იმ დროს, როდესაც მსოფლიოს სულ უფრო მეტი მთავრობა უკრძალავს 16 წლამდე ასაკის ბავშვებს ამ აპლიკაციების გამოყენებას. ჩვენების მიცემისას ცუკერბერგმა განაცხადა, რომ ნანობს, თუ რამდენად ნელა აღმოაჩინა მისმა კომპანიამ 13 წლამდე ასაკის მომხმარებლები Instagram-ზე. მან დაამატა, რომ გაუმჯობესებები განხორციელდა. „ყოველთვის მინდოდა, რომ ამას უფრო ადრე მივსულიყავით“, – დაამატა მან. გასულ კვირას Instagram-ის ხელმძღვანელმა ადამ მოსერიმ სასამართლო პროცესზე ჩვენება მისცა, რომელშიც მან კატეგორიულად უარყო სოციალური მედიის დამოკიდებულების კონცეფცია. „დარწმუნებული ვარ, მითქვამს, რომ Netflix-ის შოუზე ვიყავი დამოკიდებული, როცა ერთ ღამეს გვიანობამდე ვუყურებდი, მაგრამ არ ვფიქრობ, რომ ეს იგივეა, რაც კლინიკური დამოკიდებულება“, – განაცხადა მოსერიმ. ლოს-ანჯელესის საქმე ერთ-ერთია იმ მრავალი სასამართლო პროცესიდან, რომელიც სოციალური მედიის კომპანიების წინააღმდეგ არის აღძრული შეერთებულ შტატებში. მისი გადაწყვეტა შეიძლება დაეხმაროს სტანდარტის დადგენას ათასობით სხვა სარჩელის მოსაგვარებლად, რომლებიც სოციალურ მედიას ადანაშაულებენ ახალგაზრდებში დეპრესიის, შფოთვის, კვებითი დარღვევებისა და სუიციდის ეპიდემიის გაღვივებაში. აქცენტი კეთდება აპლიკაციების დიზაინზე, ალგორითმებსა და პერსონალიზაციის ფუნქციებზე. მოსარჩელის ადვოკატმა წარმოადგინა Instagram-ის 2018 წლის შიდა მემორანდუმი, სადაც ნათქვამია: „თუ გვინდა მოზარდებთან დიდი წარმატება, ისინი უნდა მოვიზიდოთ უფრო მცირე ასაკშიც“. ცუკერბერგმა განაცხადა, რომ დოკუმენტის სასამართლოში წარდგენა „არასწორად წარმოაჩენდა რასაც ვამბობ“, და დაამატა, რომ მას „დროთა განმავლობაში ჰქონდა სხვადასხვა საუბრები იმისათვის, რომ შეექმნა სერვისების სხვადასხვა ვერსიები, რომელთა უსაფრთხოდ გამოყენება ბავშვებს შეეძლოთ“. Meta-ს განხილული ჰქონდა Instagram-ის 13 წლამდე ბავშვებისთვის განკუთვნილი ვერსიის შექმნა, მაგრამ ასეთი სერვისი არასდროს შეუქმნია. პროკურორებმა ასევე წარმოადგინეს შიდა ელექტრონული ფოსტის მიმოწერები, რომლებშიც მოსერი იცავდა ცუკერბერგის 2020 წლის გადაწყვეტილებას Instagram-ზე კოსმეტიკური სილამაზის ფილტრების დაშვების შესახებ. სხვა აღმასრულებლები კატეგორიულად ეწინააღმდეგებოდნენ და აფრთხილებდნენ ფილტრების მავნე ზემოქმედების შესახებ, განსაკუთრებით ახალგაზრდა გოგონებზე. ფილტრების მომხრეები ცდილობდნენ თავიდან აეცილებინათ ბაზრის წილის დაკარგვა TikTok-ის მხრიდან მზარდი კონკურენციის ფონზე. ნაფიც მსაჯულებს ასევე აჩვენეს 2014 და 2015 წლების ელექტრონული წერილები, რომლებშიც ცუკერბერგი აშკარად მიზნად ისახავდა მომხმარებლების მიერ აპლიკაციაში გატარებული დროის ორნიშნა პროცენტული მაჩვენებლით გაზრდას. ცუკერბერგმა ასევე აღნიშნა აპლიკაციების შემქმნელებისთვის მომხმარებლის ასაკის დადასტურების სირთულე და განაცხადა, რომ პასუხისმგებლობა მობილური მოწყობილობების მწარმოებლებზე უნდა იყოს. ეს სარჩელი სოციალური მედიის პლატფორმების წინააღმდეგ გლობალური უკმაყოფილების ნაწილია, რადგან რამდენიმე მთავრობამ მიიღო კანონები მათ აკრძალვის შესახებ, ბავშვების ფსიქიკური ჯანმრთელობის დასაცავად. ავსტრალიაში 16 წლამდე ბავშვებისთვის სოციალური მედიის პლატფორმების აკრძალვა უკვე ამოქმედდა. საფრანგეთში პარლამენტში განიხილება კანონპროექტი, რომელიც 15 წლამდე მომხმარებლებისთვის სოციალური მედიის აკრძალვას ითხოვს. ამავდროულად, ესპანეთის მინისტრთა საბჭო, სავარაუდოდ, დაამტკიცებს მსგავს აკრძალვას 16 წლამდე მომხმარებლებისთვის და მას პარლამენტს გაუგზავნის. გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა ოთხშაბათს განაცხადა, რომ ის ღია იქნება აკრძალვის განხილვისთვისაც. ნორვეგია, საბერძნეთი, დიდი ბრიტანეთი, დანია, იტალია და ნიდერლანდები იმ ევროპულ ქვეყნებს შორისაა, რომლებიც რაიმე ფორმის აკრძალვას განიხილავენ. თუ თქვენ განიცდით სერიოზულ ემოციურ სტრესს ან სუიციდურ აზრებს, ნუ დააყოვნებთ პროფესიონალურ დახმარებას. ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ სად შეგიძლიათ იპოვოთ ასეთი დახმარება, მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში, შეგიძლიათ იხილოთ ამ ვებგვერდზე: https://befrienders.org/