ავსტრიული ძროხა, რომელიც იარაღებს იყენებს – ნუთუ არასწორად ვაფასებდით ამ თვინიერ ცხოველებს?

ავსტრიაში ძროხის მიერ იარაღების გამოყენების ფაქტი დაფიქსირდა – პირველად საქონლის ისტორიაში. ნუთუ მთელი ეს დრო არასწორად ვაფასებდით ამ თვინიერ ცხოველებს? გაიცანით ვერონიკა. 13 წლის შვეიცარიული ყავისფერი ჯიშის ძროხა ცხოვრობს ნოჩის სოფელში, კარინთიის მთების ძირში, სამხრეთ ავსტრიაში. ადგილობრივი ფერმერი მას შინაურ ცხოველად ჰყავს, და ვერონიკას თავისუფლად შეუძლია თავის მდელოზე ძოვება. როგორც ბევრ სხვა შინაურ ცხოველს, მასაც უყვარს ზურგის მოფხანა. თუ ახლოს არ არის მეგობრული ადამიანი ამ საქმის შესასრულებლად, ეს პრობლემას არ წარმოადგენს – ვერონიკა ჯაგრისს ან ჯოხს იყენებს, რომ თავად გააკეთოს ეს. ის პირის ღრუთ იღებს ისეთ საგნებს, როგორიცაა ჯოხები, სათოხნები ან ჯაგრისები და შემდეგ იყენებს მათ სხეულის სხვადასხვა უბნის მოსაფხანად. ეს ვერონიკას აქცევს პირველ ძროხად, რომელიც დაფიქსირდა „საკუთარ სხეულზე იარაღის გამოყენების“ – ანუ ხელსაწყოს საკუთარ სხეულზე გამოყენების პრაქტიკაში. უფრო მეტიც, როდესაც მას გემბანის ჯაგრისი მისცეს, ვერონიკამ მისი ორივე მხარე გამოიყენა თავის მოსაფხანად, იმის მიხედვით, სხეულის რომელ ნაწილს იმიზნებდა. ეს მიიჩნევა „მრავალფუნქციური ხელსაწყოს გამოყენებად“ – ქცევა, რომელიც ადრე მხოლოდ ცენტრალური აფრიკის შიმპანზეებსა (და ადამიანებს) ჰქონდათ დაფიქსირებული. ვენის ვეტერინარული მედიცინის უნივერსიტეტის თანამშრომლებმა, ალისა აუერსპერგმა და ანტონიო ოსუნა-მასკარომ, ჩაიწერეს და გააანალიზეს ვერონიკას ქცევა. მათ თავიანთი აღმოჩენები ახალ კვლევაში, ჟურნალ Current Biology-ში, 2026 წლის 19 იანვარს გამოაქვეყნეს. აუერსპერგმა, ცხოველთა ქცევისა და ინოვაციების ექსპერტმა, თემაზე წიგნი 2025 წლის თებერვალში გამოაქვეყნა. ამის შემდეგ, მას დატბორა შეტყობინებებმა ადამიანებისგან, რომლებიც უყვებოდნენ ინოვაციური ქცევების შესახებ, რომელთა თვითმხილველებიც იყვნენ თავიანთ კატებსა თუ შინაურ ფრინველებში. განსაკუთრებული ყურადღება ერთმა ვიდეომ მიიპყრო. მასში, ყავისფერი ძროხა ძველ სათოხნს იყენებდა ზურგის მოსაფხანად, ბუკოლურ ავსტრიულ სოფელში, რომელიც „მუსიკის ხმის“ ფილმიდან გადმოსულ სცენას ჰგავდა, – უთხრა აუერსპერგმა DW-ს. მან და ოსუნა-მასკარომ ვერონიკას სახლში, ნოჩში იმოგზაურეს, რათა დარწმუნებულიყვნენ, რომ ეს ნამდვილი იყო. ბოლოს და ბოლოს, ხელოვნური ინტელექტი დღეს ყველგანაა. ვინ იტყოდა, რომ ეს ძროხა რეალური იყო? „ასეთ ანეგდოტს უბრალოდ ვერასდროს ვენდობით,“ – თქვა აუერსპერგმა. „შეგიძლიათ შექმნათ დიფფეიკები, ან შეიძლება გქონდეთ ძლიერ გაწვრთნილი ქცევა.“ ამიტომ, მან და მისმა კოლეგამ გადაწყვიტეს, თავად ენახათ ეს ხელსაწყოების გამოყენებით ცნობილი ძროხა. აღმოჩნდა, რომ ვერონიკა ნამდვილად რეალურია. მის მფლობელს, ვიტგარ ვიეგელს, ვერონიკას დედა უკვე ჰყავდა შინაურ ცხოველად. ახლა კი თავად ვერონიკა იწყებს ხმამაღლა ბღავილს, როდესაც ვიეგელს ხედავს. აუერსპერგმა და ოსუნა-მასკარომ უიგელეს ოჯახთან ერთად ბევრი ვაშლის შტრუდელი მიირთვეს და უყურეს, როგორ აკეთებდა ვერონიკა თავის საქმეს. რამდენიმე დღის შემდეგ, აუერსპერგს ვენაში დაბრუნება მოუწია, მაგრამ ოსუნა-მასკარო ნოჩში დარჩა რამდენიმე კვირით, სადაც 70 ცდა ჩაატარა ძროხასთან ერთად. ამ ცდების განმავლობაში, ვერონიკა არაერთხელ იყენებდა მრავალფუნქციურ ხელსაწყოს – მკვლევრის მიერ მიწოდებულ გემბანის ჯაგრისს. „ვერონიკა ჯოხის სახელურის ნაცვლად ჯაგრისის ბოლოს ამჯობინებდა; მას 2.5-ჯერ უფრო ხშირად იყენებდა,“ – უთხრა ოსუნა-მასკარომ DW-ს. ვერონიკა ამ ბოლოს, ჯაგრიან ნაწილს, იყენებდა სხეულის უკანა ნახევრისა და ზედა ნაწილების გრძელი, ფართო მოსმებით მოსაფხანად. „მაგრამ დროდადრო, ის ჯოხის სახელურის ბოლოსაც იყენებდა,“ – განაცხადა მკვლევარმა. – „თავიდან გვეგონა, რომ ეს შეცდომის შედეგი იყო. მაგრამ ის სახელურის ბოლოსაც აზრიანად იყენებდა: მას ხმარობდა სხეულის იმ ადგილების მოსაფხანად, სადაც კანი რბილი და ნაზია, მაგალითად, ძუძუ, ჭიპის ნაკეცი, მისი ჭიპი.“ სახელურის ბოლოს გამოყენებისას, ვერონიკა სხვაგვარადაც იფხანდა – უფრო ფრთხილი ჩხვლეტის მოძრაობით. ოსუნა-მასკარომ განაცხადა, რომ ვერონიკას გაცნობა „ინტენსიური გამოცდილება“ იყო. „ზოგჯერ ძროხები ცოტათი კატებივით იქცევიან,“ – თქვა მან. „ისინი არ არიან ძაღლებივით, რომლებიც მაშინვე მოგეახლებიან. ვერონიკას ნდობის მოპოვებაა საჭირო.“ მაგრამ რატომ ავლენს ეს ძროხა სოფლის ავსტრიიდან ქცევას, რომელიც აქამდე არასოდეს ყოფილა ნანახი, ან სულ მცირე, მეცნიერულად დაფიქსირებული, საქონლის არცერთ სახეობაში? პირველ რიგში, ცხოველთა ქცევის მკვლევრები ძროხებს დიდად არ აქცევდნენ ყურადღებას. „ვერონიკა არ მიეკუთვნება იმ ეგზოტიკურ სახეობებს, რომლებშიც ჩვეულებრივ იარაღების გამოყენებას ვეძებდით,“ – თქვა აუერსპერგმა. ძროხები „მეცხოველეობის ის სახეობაა, რომელიც 10 000 წლის განმავლობაში იყო მოშინაურებული. ისინი ჩვენს გარშემო ყველგან არიან. ჩვენ უბრალოდ ვვარაუდობთ, რომ ისინი სულელები უნდა იყვნენ, რადგან ისინი სასოფლო-სამეურნეო ცხოველები არიან.“ მაგრამ ვერონიკას იარაღების გამოყენება აჩვენებს, რომ ადამიანებმა შესაძლოა არასწორად შეაფასეს ძროხები. აუერსპერგი და ოსუნა-მასკარო არ ფიქრობენ, რომ ეს ერთჯერადი შემთხვევაა. „ჩვენ არ გვჯერა, რომ ვერონიკა მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის აინშტაინია,“ – თქვა აუერსპერგმა. სამაგიეროდ, ის და მისი კოლეგა ვარაუდობენ, რომ ვერონიკას საცხოვრებელმა პირობებმა შეუწყო ხელი მის მრავალფუნქციურ ხელსაწყოების გამოყენებას. „განსხვავებით ამ პლანეტის თითქმის ყველა ძროხისგან, ვერონიკას არ ინახავენ [რძის ან ხორცის] წარმოებისთვის, არამედ ის საყვარელი ოჯახის შინაური ცხოველია,“ – თქვა აუერსპერგმა. მისმა მფლობელმა თქვა, რომ ვერონიკას წლები დასჭირდა ჯოხებით ვარჯიშისთვის, რათა დაეხვეწა თავისი ქავილის ხელსაწყოების გამოყენება. უმეტესობა ძროხა 13 წლამდე არ ცოცხლობს. „ის შინაური ცხოველია, მას ჰქონდა გართობის მრავალი საშუალება, ბევრი საგანი, რომელიც შეეძლო აეღო და ეთამაშა, და მას მართლაც ხანგრძლივი სიცოცხლე მიეცა.“