სპორტი, საერთაშორისო ამბები
/
26.02.2026
ავღანელი ქალი ფეხბურთელების ბრძოლა და მოლოდინი: ფიფა-ს ორმაგი სტანდარტები?
ავღანეთის ქალთა საფეხბურთო ნაკრები, რომელიც თალიბანის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ დევნილობაში აღმოჩნდა, კვლავ უწყვეტ ბრძოლაშია საერთაშორისო აღიარებისა და თამაშის უფლებისთვის. ფიფა-ს მიერ მათი აღიარების მიუხედავად, გუნდი ახალი გამოწვევების წინაშე დგას, მათ შორის არაბთა გაერთიანებული საამიროების მიერ ვიზის გაუქმების და ორგანიზაციის გაუგებარი დუმილის ფონზე, რომელიც, როგორც ჩანს, ქვეყნის ეკონომიკურ ინტერესებს ქალთა სპორტზე მაღლა აყენებს. ეს სტატია ასახავს მათ მოლოდინს, ტრავმასა და იმ გზას, რომელიც
ავღანელი ქალი ფეხბურთელები ბრძოლასა და ლოდინს მიჩვეულები არიან. საერთაშორისო ასპარეზზე დაბრუნებიდან რამდენიმე თვის შემდეგ, ისინი ახლა მორიგ მატჩს ელოდებიან და ფიფა-ს ორმაგ სტანდარტებს უპირისპირდებიან, რომელიც მათ უარმყოფელ ქვეყანას მხარს უჭერს.
სამი წლის წინ, გადასახლებაში მყოფი ავღანელი ქალების გუნდი იმედგაცრუებით ადევნებდა თვალს ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატს ავსტრალიის იმ ქალაქებში, სადაც ისინი ცხოვრობდნენ. ამ ხნის განმავლობაში დევნილმა მოთამაშეებმა დიდი გზა განვლეს, მაგრამ ქალთა აზიის თასი, რომელიც ავსტრალიაში 1-ელ მარტს იწყება, მათთვის ერთდროულად შთაგონებაცაა და შეხსენებაც იმ მრავალი დაბრკოლების შესახებ, რომელთა გადალახვაც ჯერ კიდევ მოუწევთ საერთაშორისო მატჩებში სათამაშოდ.
„მთელი ამ ხნის განმავლობაში ტირილს ვერ ვწყვეტდი, რადგან მახსენებდა იმ დროს, როცა შემეძლო ეს სიამაყე განმეცადა და ჩემი ქვეყნისთვის მეთამაშა [თალიბანის ხელისუფლებაში დაბრუნებამდე 2021 წელს]“, – განუცხადა მცველმა მურსალ სადათმა DW-ს 2023 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესახებ მოგონებებზე, როდესაც ავღანეთს ქალთა ეროვნული ნაკრები არ ჰყავდა. „იმედია, ავღანეთი მომავალი საკვალიფიკაციო ეტაპისთვის უკვე იასპარეზებს“.
ავღანეთის სახელით მსოფლიო ჩემპიონატზე ასპარეზობის ოცნება ერთი ნაბიჯით მიუახლოვდა რეალობას გასულ ოქტომბერში, როდესაც ავღანელ ქალთა გუნდი, სახელწოდებით „გაერთიანებული ავღანელი ქალები“ (Afghan Women United), ფიფა-მ აღიარა და მაროკოში ამხანაგურ ტურნირზე იასპარეზა. გუნდის პირველი დიდი ნაბიჯი ფეხბურთის მმართველი ორგანოს მხრიდან საერთაშორისო აღიარებისკენ ემოციური და სპორტული ეტაპი იყო ოთხწლიანი ბრძოლის შემდეგ. თუმცა, ოთხი თვის შემდეგ, მათ ჯერ არც ერთი მატჩი არ ჩაუტარებიათ.
„მაროკო დიდი ეტაპი იყო, მაგრამ ჩვენთვის ეს მხოლოდ დასაწყისია“, – განუცხადა DW-ს დიდ ბრიტანეთში მცხოვრებმა მეკარე ელაჰა საფდარიმ. „როგორც ფეხბურთელები, ყოველთვის გვწყურია ავღანეთის ხელახლა წარდგენა. რა თქმა უნდა, მეტი საერთაშორისო მატჩი გვინდა, მაგრამ დისციპლინას ვიცავთ, ბევრს ვვარჯიშობთ და გუნდურად ვუმჯობესდებით. ვიცით, რომ პერსონალი კულისებში მუშაობს მეტი შესაძლებლობის შესაქმნელად, ასე რომ, ჩვენ მზად და მოტივირებულები ვრჩებით“.
დუმილის პერიოდის შემდეგ, ფიფა-მ ორშაბათს განაცხადა, რომ ავღანეთი ივნისის საერთაშორისო შესვენების დროს ორ დაუსახელებელ მეტოქესთან ითამაშებს, დამატებითი ინფორმაცია კი „მომდევნო თვეებში“ გახდება ცნობილი. ევროპაში მყოფი ფეხბურთელები ამ თვის დასაწყისში ინგლისის ქალაქ დონკასტერში გამართულ საწვრთნელ შეკრებაში მონაწილეობდნენ, ავსტრალიაში მცხოვრებებისთვის კი მსგავსი ღონისძიება მოგვიანებით იგეგმება.
გუნდის აღიარებისთვის ბრძოლის, ტრავმისა და განვითარების იმ ჩამორჩენის გათვალისწინებით, რაც საერთაშორისო შეჯიბრებებში ოთხწლიანი არყოფნის შემდეგ დაგროვდა, ბრაზილიაში მომავალ წელს გასამართი მსოფლიო ჩემპიონატი მათთვის ყოველთვის ძალიან ადრე იქნებოდა. მარტში გასამართი აზიის თასი გადაწყვეტს, აზიის რომელი გუნდები მოიპოვებენ ბრაზილია 2027-ზე ასპარეზობის უფლებას – ნახევარფინალისტები ავტომატურად მოხვდებიან, ხოლო მეოთხედფინალში დამარცხებულები პლეი-ოფების სერიაში ითამაშებენ დარჩენილი ოთხი აზიური ადგილისთვის.
ავღანეთის მსგავსად, არაბთა გაერთიანებული საამიროებიც ვერ ითამაშებენ ბრაზილია 2027-ზე, რადგან აზიის თასზე ვერ მოიპოვეს კვალიფიკაცია. სამართლიანია იმის თქმა, რომ ისინი არც ივნისში იქნებიან ავღანეთის გუნდის მეტოქეები, მას შემდეგ, რაც ოქტომბერში ყურისპირა სახელმწიფომ ავღანელ ფეხბურთელებს ქვეყანაში შესვლაზე უარი უთხრა, რამაც მასპინძელი ქვეყნის ბოლო წუთს შეცვლა – მაროკოში გადატანა გამოიწვია.
მას შემდეგ ფიფა არაერთხელ გაურბის DW-ს შეკითხვებს იმის თაობაზე, თუ რატომ შეცვალა არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა, რომელმაც თავდაპირველად გუნდის მასპინძლობაზე და მათთან თამაშზე თანხმობა განაცხადა, შეთანხმება. როგორც ჩანს, უარის მიზეზი არაბთა გაერთიანებული საამიროების ურთიერთობა თალიბანთან იყო.
„ეს ყველაზე გონივრულ და ლოგიკურ ახსნად მეჩვენება“, – განუცხადა DW-ს ავსტრალიელმა ადამიანის უფლებათა ადვოკატმა ელისონ ბატისონმა, რომელიც გუნდს ავსტრალიაში თავშესაფრის მოძიებაში დაეხმარა და ფეხბურთელებთან მჭიდრო კავშირს ინარჩუნებს. „არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს შეუძლიათ გუნდისთვის ვიზები რამდენიმე საათში გასცენ. თუ მართალია, რომ ისინი ფიფა-სთან დუმდნენ წინა კვირის განმავლობაში, გააუქმეს უკვე გაცემული ვიზები ან არ გასცეს ვიზები, ეს ნამდვილად არაჩვეულებრივია. ჩემთვის ეს ნიშნავს, რომ ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე, ვიღაც უფრო მაღალი თანამდებობის პირმა, რომელიც დიდად არ ზრუნავს ქალთა სპორტზე, ჩაერია და თქვა, რომ ჩვენ სხვა ინტერესი უნდა მივცეთ პრიორიტეტი, რაც, ვფიქრობ, ავღანეთში ეკონომიკური ინტერესებია“.
DW-სთვის ცნობილია, რომ ეს ბევრი ფეხბურთელის ეჭვიცაა, მაგრამ ფიფა-ს დუმილი სიტუაციას გაურკვეველს ტოვებს. ორგანიზაცია, რომელსაც ჯანი ინფანტინო ხელმძღვანელობს, ნაკლებად იყო ჩუმად, როდესაც 29 დეკემბერს, ვიზაზე უარის თქმის შემდეგ ორ თვეში, „დუბაიში [არაბთა გაერთიანებული საამიროები] ახალი ყოველწლიური მსოფლიო საფეხბურთო დაჯილდოების ღონისძიების დაწყება“ გამოაცხადა.
პრესრელიზში ნათქვამია, რომ ამ წლიდან ეს ჯილდოები იქნება „ფიფა-ს ოფიციალური ყოველწლიური დაჯილდოების ცერემონია, რომელიც აერთიანებს მსოფლიოს ყველაზე გავლენიან საფეხბურთო მოღვაწეებს, აღნიშნავს საუკეთესო ფეხბურთელებს, გუნდებს და მშვენიერი თამაშის მიღწევებს წინა წლის განმავლობაში“. ოქტომბერში მომხდარი მოვლენების გათვალისწინებით, უსაფრთხოა ვივარაუდოთ, რომ „გაერთიანებული ავღანელი ქალების“ გუნდის ფეხბურთელები ვერ შეძლებდნენ ასეთ ცერემონიაზე დასწრებას.
მიუხედავად იმისა, რომ ავღანელი ფეხბურთელები, როგორც ყოფილი, ისე მოქმედი, მადლობას უხდიან ფიფა-ს მხარდაჭერისთვის, იმ ქვეყნის აშკარა მხარდაჭერა, რომელმაც ფიფა-ს მიერ აღიარებული გუნდი უარყო, შეუძლებელია შეუთავსდეს მმართველი ორგანოს ვალდებულებას, გამოიყენოს „ადვოკატირება და დიპლომატია“.
#ადამიანის უფლებები
#ფიფა
#ავღანეთი
#დისკრიმინაცია
#ქალთა ფეხბურთი
#საერთაშორისო პოლიტიკა
#არაბთა გაერთიანებული საამიროები
#დევნილობა
წყარო: www.dw.com
გაზიარება