აშშ უზენაესმა სასამართლომ ტრამპის ტარიფები გააუქმა, ადმინისტრაცია ახალ ზომებს ამზადებს

აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ პრეზიდენტის მიერ დაწესებული ტარიფების უმეტესობა არაკონსტიტუციურია, მათი დაწესების წესის გამო. თუმცა, ადმინისტრაცია მზადაა, აღადგინოს ისინი, დაწყებული 10%-იანი დროებითი ტარიფით. პრეზიდენტ დონალდ ტრამპისთვის პოლიტიკური დარტყმის ფონზე, აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ ბოლო 13 თვის განმავლობაში მის მიერ დაწესებული ტარიფების უმეტესობა გააუქმა და არაკონსტიტუციურად ცნო. კერძოდ, სასამართლომ 6-3 ხმით გადაწყვიტა, რომ პრეზიდენტმა გადააჭარბა თავის უფლებამოსილებას, როდესაც 1977 წლის საერთაშორისო საგანგებო ეკონომიკური უფლებამოსილების აქტი (IEEPA) გამოიყენა აშშ-ის სავაჭრო პარტნიორებზე მრავალი ტარიფის დასაწესებლად. გადაწყვეტილების მოლოდინში, აშშ-ის ადმინისტრაციამ ცხადყო, რომ თვეების განმავლობაში მუშაობდა და მზად იყო, სწრაფად დაეწესებინა ახალი ტარიფები სხვა კანონების ფარგლებში, რომლებიც პრეზიდენტს ამის უფლებას აძლევს. სასამართლოს პარასკევის გადაწყვეტილებაზე რეაგირებისას, ტრამპმა განაცხადა, რომ დააწესებდა 10%-იან გლობალურ ტარიფს 150 დღის განმავლობაში, რათა ჩაანაცვლოს მისი ზოგიერთი მასშტაბური მოსაკრებელი, რომლებიც გაუქმდა. ახალი ტარიფები განხორციელდება 1974 წლის სავაჭრო აქტის 122-ე სექციის მიხედვით, რომელიც პრეზიდენტს საშუალებას აძლევს, დააწესოს მოსაკრებლები 15%-მდე 150 დღის განმავლობაში იმ ქვეყნებზე, რომლებიც დაკავშირებულია გადახდის ბალანსის „დიდ და სერიოზულ“ საკითხებთან. პრეზიდენტის განკარგულებაში არსებული სხვა ვარიანტებისგან განსხვავებით, ეს კანონი არ მოითხოვს გამოძიებას ან სხვა პროცედურულ შეზღუდვებს. თუმცა, თუ ისინი 150 დღის შემდეგ გაგრძელდება, 122-ე სექციის ფარგლებში დაწესებულ ტარიფებს კონგრესის თანხმობა დასჭირდება. „ჩვენ გვაქვს ალტერნატივები, შესანიშნავი ალტერნატივები“, – განუცხადა ტრამპმა ჟურნალისტებს პრესკონფერენციაზე. „ეს შეიძლება იყოს მეტი ფული. ჩვენ მივიღებთ მეტ ფულს და ამით ბევრად ძლიერები ვიქნებით“, – თქვა ტრამპმა, ადმინისტრაციისთვის ხელმისაწვდომ ვარიანტებზე მითითებით. იურიდიული ექსპერტები თანხმდებიან, რომ არსებობს არაერთი დამატებითი კანონი, რომელიც პრეზიდენტს შეუძლია გამოიყენოს გარკვეულ პროდუქტებზე ან სავაჭრო პარტნიორებზე ტარიფების დასაწესებლად კონგრესის მხარდაჭერის გარეშე. მაგრამ ეს კანონები მოითხოვს ან გამოძიებას, ან მყარ დასაბუთებას და მათი განხორციელება უფრო ნელია. 1974 წლის სავაჭრო აქტის 301-ე სექცია პრეზიდენტს საშუალებას აძლევს, დააწესოს ტარიფები იმ ქვეყნებზე, რომლებიც არღვევენ საერთაშორისო სავაჭრო შეთანხმებებს, რაც ზიანს აყენებს აშშ-ის ბიზნესს. ტარიფის ოდენობასა და ხანგრძლივობაზე არ არსებობს შეზღუდვა, მაგრამ ისინი უნდა იყოს გამართლებული და დასაბუთებული მრავალთვიანი გამოძიებით. ტრამპის თქმით, მისი ადმინისტრაცია ასევე იწყებდა რამდენიმე გამოძიებას უსამართლო სავაჭრო პრაქტიკის შესახებ 301-ე სექციის ფარგლებში, „რათა დაიცვას ჩვენი ქვეყანა სხვა ქვეყნებისა და კომპანიების უსამართლო სავაჭრო პრაქტიკისგან“. 1962 წლის სავაჭრო ექსპანსიის აქტის 232-ე სექცია პრეზიდენტს საშუალებას აძლევს, დააწესოს ტარიფები ეროვნული უსაფრთხოების მოტივით. ეს ტარიფები მიმართულია კონკრეტულ სექტორებზე, როგორიცაა ფოლადი, ალუმინი ან ხე-ტყე და საჭიროებს აშშ-ის კომერციის დეპარტამენტის გამოძიების მხარდაჭერას. პრეზიდენტს ეს მექანიზმი წარმატებით გამოუყენებია ადრეც. პარასკევს, აშშ-ის ხაზინის მდივანმა სკოტ ბესენტმა განაცხადა, რომ „ხაზინის შეფასებით, 122-ე სექციის უფლებამოსილების გამოყენება, პოტენციურად გაძლიერებულ 232-ე და 301-ე სექციის ტარიფებთან ერთად, 2026 წელს ტარიფებიდან მიღებულ შემოსავალს პრაქტიკულად უცვლელს დატოვებს“. მეტი გაურკვევლობისა და ტარიფებთან დაკავშირებული ახალი პრობლემების შექმნის გარდა, უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიძლება ნიშნავდეს დიდ ანაზღაურებას დაზარალებული ამერიკელი იმპორტიორებისთვის. როდესაც სასამართლომ ზეპირი არგუმენტები მოისმინა 2025 წლის ნოემბრის დასაწყისში, განსაკუთრებით აინტერესებდათ, ნამდვილად არის თუ არა ტარიფები აშშ-ის მომხმარებლებისთვის დამალული გადასახადები. 2025 წლისთვის, აშშ-ის საბაჟო და საზღვრის დაცვის სამსახურმა, რომელიც ეროვნული უსაფრთხოების დეპარტამენტის ნაწილია, საბაჟო მოსაკრებლების, გადასახადებისა და მოსაკრებლების სახით 287 მილიარდი დოლარი (243 მილიარდი ევრო) შეაგროვა. რიჩმონდის ფედერალური სარეზერვო ბანკის გამოთვლებით, ეს წინა წელთან შედარებით 192%-იანი ზრდაა. ეს თანხა მოიცავს საბაჟო მოსაკრებლებს, გადასახადებსა და მოსაკრებლებს ტარიფებიდან, რომლებიც უკვე მოქმედებდა ტრამპის ხელისუფლებაში მოსვლის დროს, გარდა მისი თანამდებობაზე მოსვლის შემდეგ დამატებული ძირითადი „ურთიერთსანაცვლო“ ტარიფებისა. იმპორტიორები, რომლებმაც ეს ტარიფები გადაიხადეს, დაინტერესდებიან, როგორ დაიბრუნონ ამ თანხის ნაწილი მაინც. ამ ბიზნესებისთვის ეს მისასალმებელი შვება იქნება. მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ სავარაუდოდ მეტი ტარიფი დაწესდება, ეს მათ ფინანსურ შედეგებს ან დაგეგმვის უსაფრთხოებას დიდად ვერ გააუმჯობესებს. ინდივიდებისთვის კომპენსაცია უფრო რთული იქნება, რადგან თანხის დაბრუნება იმპორტიორებს — როგორც წესი, ბიზნესებს — გადაეცემათ, ვინც თავდაპირველად გადაიხადა მოსაკრებლები და არა მომხმარებლებს. მთავრობისთვის ეს ორმაგი დარტყმა იქნება: ყველა დაბრუნების დამუშავება რთული იქნება და ხაზინა მილიარდობით დოლარის შემოსავალს დაკარგავს. ტრამპმა პარასკევს განაცხადა, რომ შესაძლოა წლები დასჭირდეს იმ იურიდიული საკითხის გადაწყვეტას, უნდა დაბრუნდეს თუ არა მისი ტარიფებიდან მიღებული მილიარდობით დოლარი. მისი თქმით, ეს საკითხი აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებაში „არ იყო განხილული“. „მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში სასამართლოში ვიქნებით“, – თქვა მან. მას შემდეგ, რაც ტრამპის ადმინისტრაციამ ტარიფების დაწესება დაიწყო, ასობით სარჩელი იქნა შეტანილი მათი შეჩერების მიზნით. საქმე, რომელიც უზენაესმა სასამართლომ მოისმინა...