საერთაშორისო
/
17.02.2026
აშშ-სა და ირანს შორის ბირთვულ პროგრამაზე არაპირდაპირი მოლაპარაკებები ჟენევაში
ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანი ჟენევაში ირანის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით არაპირდაპირ მოლაპარაკებებს მართავენ. დისკუსიები მიმდინარეობს იმ ფონზე, როდესაც აშშ აფართოებს სამხედრო ყოფნას ახლო აღმოსავლეთში, ხოლო თეირანი ანტისამთავრობო პროტესტებს უმკლავდება. მხარეები, ომანის შუამავლობით, ცდილობენ მიაღწიონ შეთანხმებას, თუმცა განსხვავებული პოზიციები და რეგიონული დაძაბულობა პროცესს ართულებს. აშშ ირანის ბირთვული პროგრამის შეზღუდვას და ბირთვული იარაღის შემუშავების პრევენციას მოითხოვს, ირანი კი
აშშ და ირანი ირანის ბირთვულ პროგრამაზე არაპირდაპირ მოლაპარაკებებს მართავენ. დისკუსიები მიმდინარეობს იმ ფონზე, როდესაც აშშ აფართოებს სამხედრო ყოფნას ახლო აღმოსავლეთში, ხოლო თეირანი ანტისამთავრობო პროტესტებს უმკლავდება. ირანისა და აშშ-ის წარმომადგენლებმა სამშაბათს ჟენევაში, ომანის შუამავლობით, არაპირდაპირი მოლაპარაკებების მეორე რაუნდი დაიწყეს ირანის ბირთვული პროგრამის საკითხზე.
„ჟენევაში ვარ რეალური იდეებით, რათა მივაღწიოთ სამართლიან და თანასწორ შეთანხმებას“, - დაწერა ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ X-ზე. „რაც მაგიდაზე არ დევს: მუქარის წინაშე დანებება“.
აშშ-ის მხრიდან სამშაბათის მოლაპარაკებებზე პრეზიდენტის წარმომადგენელი სტივ უიტკოფი და აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის სიძე ჯარედ კუშნერი უნდა დასწრებოდნენ. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომ, რომელიც ორშაბათს ევროპაში იმყოფებოდა, განაცხადა, რომ ვაშინგტონი სირთულეების მიუხედავად თეირანთან შეთანხმების მიღწევის იმედს გამოთქვამს. „ამ მოლაპარაკებებზე წინასწარ დასკვნებს არ გავაკეთებ“, - თქვა რუბიომ. „პრეზიდენტი ყოველთვის ამჯობინებს მშვიდობიან და მოლაპარაკებების გზით მიღწეულ შედეგებს“.
აშშ-ის განცხადებით, მას სურს ირანის ბირთვული პროგრამის შეზღუდვა და იმის უზრუნველყოფა, რომ თეირანმა ბირთვული იარაღის შემუშავება ვერ შეძლოს. ტრამპმა, რომელმაც განაცხადა, რომ „არაპირდაპირ“ ჩაერთვებოდა ჟენევის მოლაპარაკებებში, ირანს სამხედრო მოქმედებებით დაემუქრა ანტისამთავრობო პროტესტების ჩახშობის გამო. აშშ-ის პრეზიდენტმა დასძინა, რომ მისი აზრით, თეირანს შეთანხმება სურდა. „არ ვფიქრობ, რომ მათ სურთ შეთანხმების არმიღწევის შედეგები“, - განუცხადა ტრამპმა ჟურნალისტებს Air Force One-ის ბორტზე ორშაბათს. „ჩვენ შეგვეძლო შეთანხმება მიგვეღწია იმის ნაცვლად, რომ B-2-ები გაგვეგზავნა მათი ბირთვული პოტენციალის გასანადგურებლად. და ჩვენ მოგვიწია B-2-ების გაგზავნა“.
ტრამპის თქმით, მას სჯერა, რომ ირანში ხელისუფლების შეცვლა „საუკეთესო რამ იქნება, რაც შეიძლება მოხდეს“. ვაშინგტონი ასევე ცდილობდა მოლაპარაკებების გაფართოებას, რათა მასში ირანის სარაკეტო მარაგებიც შეტანილიყო.
ირანი მუდმივად აცხადებს, რომ მისი ბირთვული პროგრამა ექსკლუზიურად სამოქალაქო, ენერგიის წარმოების მიზნებს ემსახურება და უარს ამბობს ურანის გამდიდრების შეზღუდვაზე. თეირანმა, თუმცა, ურანი 60%-მდე სიწმინდით გაამდიდრა, რაც შეიარაღებისთვის საჭირო დონისგან ტექნიკურად მცირე ნაბიჯითაა დაშორებული და გაცილებით აღემატება ენერგიის წარმოებისთვის საჭირო დონეს.
თავის მხრივ, ირანმა განაცხადა, რომ აშშ-სთან ნებისმიერი შეთანხმება ეკონომიკური სანქციების მოხსნას უნდა მოიცავდეს. ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე მაჯიდ ტახტ-რავანჩიმ განაცხადა, რომ თეირანი შეიძლება მზად იყოს კომპრომისისთვის ბირთვულ საკითხზე, მაგრამ ეძებს შეერთებული შტატების მიერ დაწესებული საერთაშორისო სანქციების მოხსნას. „ბურთი ამერიკის მოედანზეა. მათ უნდა დაამტკიცონ, რომ ჩვენთან შეთანხმება სურთ“, - განუცხადა ტახტ-რავანჩიმ BBC-ს კვირას. „თუ მათ მხრიდან გულწრფელობას დავინახავთ, დარწმუნებული ვარ, შეთანხმების გზაზე დავდგებით“.
ირანის მთავრობა ბოლო თვეებში დასუსტდა ფართომასშტაბიანი ქუჩის საპროტესტო აქციებით, რომლის დროსაც ათასობით ადამიანი დაიღუპა მთავრობის მიერ განხორციელებული დარბევისას. მაგრამ ირანის უზენაესმა ლიდერმა, აიათოლა ალი ხამენეიმ, განაცხადა, რომ ტრამპი ირანის განადგურებაში ვერ მიაღწევდა წარმატებას. „ერთ-ერთ ბოლო გამოსვლაში აშშ-ის პრეზიდენტმა თქვა, რომ 47 წლის განმავლობაში ამერიკამ ვერ შეძლო ისლამური რესპუბლიკის განადგურება... გეუბნებით: ვერც თქვენ მიაღწევთ წარმატებას“, - განაცხადა ხამენეიმ სიტყვით გამოსვლისას.
ირანმა განაცხადა, რომ მისმა ნახევრად სამხედრო რევოლუციურმა გვარდიამ ორშაბათს წვრთნები დაიწყო ჰორმუზის სრუტეში, სპარსეთის ყურესა და ომანის ყურეში - წყლის გზებზე, რომლებზეც მსოფლიო ნავთობის 20% გადის. სამშაბათს, ირანული მედიის ცნობით, ირანის სამხედროებმა განაცხადეს, რომ ისინი რამდენიმე საათით დახურავდნენ ჰორმუზის სრუტეს, სანამ ამ ტერიტორიაზე საბრძოლო სროლების წვრთნებს ჩაატარებდნენ.
გასულ კვირას ტრამპმა განაცხადა, რომ USS Gerald R. Ford, მსოფლიოში ყველაზე დიდი ავიამზიდი, კარიბის ზღვიდან ახლო აღმოსავლეთში იგზავნებოდა, რათა რეგიონში არსებულ სხვა აშშ-ის სამხედრო აქტივებს შეერთებოდა, მათ შორის USS Abraham Lincoln-სა და მის თანმხლებ მართვადი რაკეტების გამანადგურებლებს. სპარსეთის ყურის არაბულმა სახელმწიფოებმა გააფრთხილეს, რომ ნებისმიერ თავდასხმას შეუძლია რეგიონში კიდევ ერთი კონფლიქტის პროვოცირება, რომელიც ჯერ კიდევ ისრაელ-ჰამასის ომისგან გამოწვეულ შედეგებს უმკლავდება ღაზას სექტორში.
არაპირდაპირი მოლაპარაკებების პირველი რაუნდი 6 თებერვალს ომანში გაიმართა. ამ მოლაპარაკებების დროს, როგორც ჩანდა, აშშ-ის დროშის მქონე მანქანები შეხვედრის ადგილზე მხოლოდ ირანელი ოფიციალური პირების წასვლის შემდეგ შევიდნენ. აშშ-სა და ირანს შორის წინა მოლაპარაკებები შეწყდა ივნისში, როდესაც ისრაელმა ირანის წინააღმდეგ 12-დღიანი ომი დაიწყო. აშშ-მა იმ ომის დროს ირანის ბირთვული ობიექტები დაბომბა.
#აშშ
#დონალდ ტრამპი
#პროტესტი
#ირანი
#ბირთვული პროგრამა
#ახლო აღმოსავლეთი
#სამხედრო
#სანქციები
#მოლაპარაკებები
#ჟენევა
წყარო: www.dw.com
გაზიარება