უმსხვილესმა ემიტერმა, აშშ-მ, ოფიციალურად დატოვა პარიზის შეთანხმება, ხოლო გლობალური ემისიები შეთანხმებიდან ათი წლის შემდეგაც კვლავ იზრდება. თუმცა, განახლებადი ენერგიის ზრდა აჩვენებს, რომ კლიმატისთვის გატარებულ ზომებს შეუძლია იმუშაოს. აი, რა გაკეთდა და რა აკლია. როდესაც 2015 წელს პარიზის შეთანხმებას ბეჭედი დაესვა, ცრემლები წამოვიდა, მსოფლიო ლიდერებმა ერთმანეთს ხელები ჩამოართვეს და გაეროს COP21 კლიმატის სამიტის მონაწილეები ფეხზე წამომდგარი ოვაციებით აფეთქდნენ. ათწლეულზე ოდნავ მეტი ხნის შემდეგ, 2026 წლის 27 იანვარს, აშშ-ის — მსოფლიოს სიდიდით მეორე ემიტერის — გლობალური კლიმატის პაქტიდან გასვლა ძალაში შევიდა. პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა შეთანხმებიდან გასვლის აღმასრულებელი ბრძანება მეორედ მოაწერა ხელი ერთი წლის წინ, მისი ინაუგურაციის დღეს, და მას შემდეგ პირობა დადო, რომ ქვეყანას სხვა გლობალური გარემოსდაცვითი ხელშეკრულებებისგანაც გაიყვანდა. მაგრამ 2015 წელს, პარიზის შეთანხმება გარდამტეხ მომენტად იქცა კლიმატის ცვლილებებთან ბრძოლაში. პირველად, თითქმის 200-მა ერმა მიიღო სავალდებულო ხელშეკრულება გლობალური დათბობის 2 გრადუს ცელსიუსზე (3.6 გრადუსი ფარენჰაიტი) ბევრად ქვემოთ შეზღუდვის შესახებ, ხოლო მიისწრაფოდა ზრდის 1.5 C-ზე შეკავებისკენ. მეცნიერები 1.5 C ზღვარს მიიჩნევენ კლიმატის ცვლილების ყველაზე მძიმე და შეუქცევადი ზიანისგან დაცვის კრიტიკულ ხაზად. გაერომ ახლა განაცხადა, რომ ამ ზღვრის გადაჭარბება, ყოველ შემთხვევაში დროებით, „გარდაუვალია“ „მსოფლიოსთვის დამანგრეველი შედეგებით“. პარიზში იმ მომენტიდან მოყოლებული კლიმატის ცვლილებებთან ბრძოლაში მიუხედავად გარკვეული მნიშვნელოვანი ნახტომებისა, ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ მსოფლიო კრიტიკულ გზაჯვარედინზე დგას. რადგან ქვეყნები აგრძელებენ ნავთობის, გაზისა და ქვანახშირის დაწვას, ტემპერატურა იზრდება, რაც იწვევს მომაკვდინებელ შტორმებს, წყალდიდობებს და სიცხეს. გასული ათწლეული ყველაზე ცხელი იყო ისტორიაში, 2024 წელი კი ამ საშინელ ტენდენციას სათავეში ედგა. როდესაც მსოფლიო ლიდერები ბელემში, ბრაზილიაში, 2025 წლის გლობალური კლიმატის სამიტისთვის, COP30, შეიკრიბნენ, მეცნიერებმა გააფრთხილეს, რომ რაც არ უნდა თბილი გამხდარიყო მსოფლიო, ყოველი გრადუსის ფრაქცია მაინც მნიშვნელოვანია — რაც განსხვავებას ქმნის მილიონობით ადამიანის უსაფრთხოებასა და ტანჯვას შორის. მზარდი სიცხე წუთში დაახლოებით ერთ ადამიანს კლავს, ხოლო წიაღისეული საწვავის წვის შედეგად გამოწვეული ჰაერის დაბინძურება ყოველწლიურად დაახლოებით 2.5 მილიონ სიცოცხლეს იწირავს. ის ასევე მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს ეკონომიკას, 2024 წელს გლობალური ეკონომიკური ზარალი 304 მილიარდ დოლარს შეადგენდა, peer-reviewed სამედიცინო ჟურნალ Lancet-ში გამოქვეყნებული კვლევის მიხედვით. ამავდროულად, კრიტიკული ეკოსისტემები თავიანთ ზღვრებს სცდება. გასულ წელს, მსოფლიომ გადაკვეთა პირველი კლიმატის „გარდამტეხი წერტილი“ – ზღვარი, რომელიც შეუქცევად ცვლილებას იწვევს – როდესაც დათბობულმა ოკეანეებმა მასიური მარჯნის დაღუპვა გამოიწვია. მარჯნის რიფები მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ბიომრავალფეროვანი ეკოსისტემაა, რომელიც ზღვის სიცოცხლის მეოთხედს უჭერს მხარს. მეცნიერები აფრთხილებენ, რომ სხვა გარდამტეხი წერტილები, როგორიცაა ამაზონის ტროპიკული ტყეების გაქრობა და ოკეანის სასიცოცხლო დინებების კოლაფსი, საშიშად ახლოსაა. ეს კრიტიკული მდგომარეობა გამოწვეულია წიაღისეული საწვავის უწყვეტი წვით პარიზის შეთანხმების მიღებიდან გასული ათწლეულის განმავლობაში. 2024 წელს, სათბურის გაზების ემისიებმა რეკორდულ დონეს მიაღწია და ახლა 1990 წლის დონეს 65%-ით აღემატება. პარიზის შეთანხმების მიზნების მისაღწევად, ემისიები უკვე პიკზე უნდა ყოფილიყო და კლება დაეწყო. მაგრამ ბოლო ანალიზმა შენელების ნიშანი არ აჩვენა. 2024 წელს აბსოლუტური ემისიები გაიზარდა, ადამიანის საქმიანობამ — კერძოდ, ქვანახშირის, ნავთობისა და გაზის წვამ — ატმოსფეროში CO2 ეკვივალენტური ემისიების რეკორდული 53.2 გიგატონა გაუშვა. ამის ორი მესამედი მხოლოდ რვა ეკონომიკიდან მოდის: ჩინეთი, აშშ, ევროკავშირი, ინდოეთი, რუსეთი, ინდონეზია, ბრაზილია და იაპონია. ამ დიდ დამაბინძურებლებს შორის, მხოლოდ ევროკავშირმა და იაპონიამ შეამცირეს წლიური ემისიები 2023 წელთან შედარებით. ამის აბსოლუტური უმრავლესობა მოდის ენერგეტიკის სექტორიდან, რომელიც უზრუნველყოფს ჩვენს ცხოვრებას და ეკონომიკას. მიუხედავად იმისა, რომ კლიმატის ცვლილებებთან ბრძოლა მთლიანობაში კრიტიკულად ჩამორჩება, არის თვალსაჩინო პროგრესის ჯიბეები. განახლებადი ენერგიების გლობალურმა ზრდამ მკვეთრად მოიმატა, ოპტიმისტების მოლოდინსაც კი გადააჭარბა. კლებადი ხარჯები ხელს უწყობს ბუმს, სუფთა ენერგიაში ინვესტიციები იზრდება და ახლა ორჯერ აღემატება წიაღისეულ საწვავში ჩადებულ ინვესტიციებს. განახლებადი ენერგიების მიერ მიწოდებული გლობალური ენერგიის წილი სამჯერ გაიზარდა პარიზის შეთანხმების შემდეგ. 2024 წელს, მსოფლიომ განიცადა განახლებადი ენერგიის გენერაციის ყველაზე დიდი ზრდა ისტორიაში, რომელიც ახლა გლობალური ელექტროენერგიის 40%-ს უზრუნველყოფს. მიმდინარე წლის პირველ ნახევარში მზისა და ქარის ენერგიამ ელექტროენერგიის მოთხოვნის ყველა ზრდას გადააჭარბა, პირველად გაუსწრო ქვანახშირს. გლობალური მზის სიმძლავრე ოთხჯერ აღემატება 2015 წელს ნაწინასწარმეტყველებულს, ყოველ სამ წელიწადში ორმაგდება. ქარის ენერგია სამჯერ გაიზარდა, დიდი ბრიტანეთის არაკომერციული ორგანიზაცია Energy and Climate Intelligence Unit-ის ანალიზის მიხედვით. აშშ-შიც კი, სადაც პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციამ შეამცირა ფინანსური მხარდაჭერა და საგადასახადო შეღავათები განახლებადი ენერგიის წყაროებისთვის და დააწესა შეზღუდვები ახალ მზისა და ქარის პროექტებზე, ზრდა პოზიტიური იყო. საკონსულტაციო კომპანია Deloitte-ის მიხედვით, 2025 წლის იანვრიდან სექტემბრის ჩათვლით, მწვანე ენერგია დომინირებდა აშშ-ის სიმძლავრის ზრდაში. განახლებადი ენერგიები პლუს ბატარეის შესანახი სისტემები ქსელში დამატებული ახალი სიმძლავრის 93%-ს შეადგენდა. ჩინეთი ლიდერობს ამ სფეროში...