გარემო და კლიმატი
/
14.02.2026
აშშ-მა კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ ბრძოლის ქვაკუთხედი გააუქმა: ტრამპის „უპრეცედენტო დერეგულაცია“
აშშ-ის მთავრობამ, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მეთაურობით, ოფიციალურად გააუქმა 2009 წლის „საფრთხის შესახებ დასკვნა“ – სამეცნიერო დეკლარაცია, რომელიც 16 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში აშშ-ის კლიმატისთვის გატარებული ზომების ცენტრალურ ნაწილს წარმოადგენდა. ეს ნაბიჯი, რომელიც „ამერიკის ისტორიაში დერეგულაციის უდიდეს აქტად“ არის აღწერილი, მიზნად ისახავს იაფი, ბენზინზე მომუშავე ავტომობილების ხელშეწყობას, მაგრამ ექსპერტები აფრთხილებენ, რომ ის პლანეტის დათბობისთვის მყიფე მომენტში ხდება, რაც ძირს უთხრის სათბურის
აშშ-მა გააუქმა ეგრეთ წოდებული „საფრთხის შესახებ დასკვნა“ – სამეცნიერო დასკვნა, რომელიც აშშ-ის კლიმატისთვის გატარებული ზომების ცენტრალური ნაწილი იყო – იაფი, ბენზინზე მომუშავე ავტომობილების გასაძლიერებლად. ექსპერტები აცხადებენ, რომ ეს ცვლილება პლანეტის დათბობისთვის მყიფე მომენტში ხდება.
როგორც თეთრმა სახლმა აღწერა, ეს არის „ამერიკის ისტორიაში დერეგულაციის უდიდესი აქტი“. პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა გააუქმა მთავარი სამეცნიერო დასკვნა, რომელიც 16 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში შეერთებული შტატების კლიმატის ცვლილებასთან ბრძოლის ძალისხმევის ქვაკუთხედს წარმოადგენდა. ხუთშაბათს თეთრ სახლში გამოსვლისას, პრეზიდენტმა ოფიციალურად გააუქმა 2009 წლის ობამას ეპოქის მთავრობის დეკლარაცია, რომელიც ცნობილია როგორც „საფრთხის შესახებ დასკვნა“. ის დემოკრატი პრეზიდენტების, ბარაკ ობამასა და ჯო ბაიდენის მიერ მოგვიანებით შემოღებული მწვანე პოლიტიკის ძირითად ნაწილს წარმოადგენდა.
„ამ დასკვნას არ ჰქონდა არანაირი ფაქტობრივი საფუძველი, არანაირი საერთოდ, და არც კანონმდებლობაში არსებობდა მასზე დაფუძნებული არგუმენტი“, – განაცხადა ტრამპმა და მას „უზარმაზარი თაღლითობა“ უწოდა, რომელმაც „მძიმედ დააზარალა საავტომობილო ინდუსტრია“. მან უარყო შეშფოთება იმის თაობაზე, რომ გაუქმებამ შესაძლოა ადამიანთა სიცოცხლე შეიწიროს კლიმატის ცვლილების გაუარესებით, ნაცვლად ამისა, დაჟინებით მოითხოვა, რომ ეს „მანქანების ფასების დრამატულ ვარდნას შეუწყობს ხელს“.
„თქვენ მიიღებთ უკეთეს მანქანას, მიიღებთ მანქანას, რომელიც უფრო ადვილად დაიქოქება, მანქანას, რომელიც უკეთ იმუშავებს, გაცილებით ნაკლებ ფასად“, – განაცხადა ტრამპმა.
მნიშვნელოვანი სამეცნიერო დასკვნა, რომელიც გარემოს დაცვის სააგენტომ (EPA) 2009 წლის დეკემბერში გამოსცა, იყო სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც EPA-ს აძლევდა საშუალებას დაერეგულირებინა პლანეტის დათბობის გამომწვევი ემისიები, რაც მიჩნეული იყო „მოქმედი და მომავალი თაობების საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის“ საფრთხედ.
უზენაესი სასამართლოს წინა გადაწყვეტილებამ, 2007 წლის საქმემ, რომელიც ცნობილია როგორც Massachusetts v. EPA, სააგენტოს უფლებამოსილება მისცა, მიეღო პოლიტიკა, რომელიც მიზნად ისახავდა სითბოს დამჭერ ემისიებს – ნახშირორჟანგს, მეთანს და სხვა დამაბინძურებლებს.
ეს პოლიტიკა თავდაპირველად მიმართული იყო მანქანებისა და სატვირთოების გამონაბოლქვზე, მოგვიანებით კი გაფართოვდა და მოიცვა ქვანახშირსა და გაზზე მომუშავე ელექტროსადგურების, ასევე ნავთობისა და გაზის ინდუსტრიის ემისიები.
ტრამპის ადმინისტრაციამ ეჭვქვეშ დააყენა 2009 წლის გადაწყვეტილების მეცნიერული საფუძველი, იმ მოტივით, რომ ემისიების გავლენა ადამიანის ჯანმრთელობაზე არაპირდაპირია და რომ აშშ-ის რეგულაციები არასაკმარისია გლობალური პრობლემის მოსაგვარებლად. თუმცა, მეცნიერებმა და გარემოს ექსპერტებმა ფართოდ დაუჭირეს მხარი ამ დასკვნას, ხოლო არაკომერციულმა „ამერიკის გეოფიზიკურმა კავშირმა“ განაცხადა, რომ ის „დაფუძნებულია ათწლეულების განმავლობაში ჩატარებულ მკაცრ, რეფერირებულ კლიმატის მეცნიერებაზე“.
ტრამპი და მისი ადმინისტრაცია ამტკიცებდნენ, რომ EPA-ს დასკვნა ფედერალურ მთავრობას ზედმეტ ძალაუფლებას აძლევდა, აფერხებდა ბიზნესს და ინოვაციებს და ზრდიდა ფასებს.
„ბევრმა დაინტერესებულმა მხარემ მითხრა, რომ ობამასა და ბაიდენის EPA-ებმა დაამახინჯეს კანონი, უგულებელყვეს პრეცედენტი და გააყალბეს მეცნიერება სასურველი მიზნების მისაღწევად“, – განაცხადა EPA-ს ადმინისტრატორმა ლი ზელდინმა 2025 წლის ივლისში. მისი თქმით, სათბურის გაზების რეგულაციებთან დაკავშირებული ხარჯები მანქანებისა და სატვირთოებისთვის „რეალური საფრთხე იყო ამერიკელების საარსებო წყაროსთვის“.
თეთრმა სახლმა განაცხადა, რომ გარემოსდაცვითი რეგულაციების გაუქმება გააფართოებს ხელმისაწვდომ, საიმედო ენერგიაზე წვდომას. ტრამპმა ხუთშაბათს დასძინა, რომ ეს ნაბიჯი ამერიკელებს 1.3 ტრილიონ დოლარზე მეტს დაუზოგავს სატრანსპორტო საშუალებების ემისიის სტანდარტებთან დაკავშირებული მარეგულირებელი მოთხოვნებისა და სხვა მასთან დაკავშირებული პროგრამების მოხსნით.
გარემოსდამცველმა ანალიტიკოსებმა აღნიშნეს, რომ ეს დანაზოგები არ ითვალისწინებს კლიმატის ცვლილების გავლენასთან დაკავშირებულ მზარდ ხარჯებს ადამიანის ჯანმრთელობაზე, ბიომრავალფეროვნების დაკარგვასა და ექსტრემალურ ამინდის მოვლენებზე.
„საფრთხის შესახებ დასკვნის“ გაუქმებით, EPA დაკარგავს 1963 წლის სუფთა ჰაერის აქტის გამოყენების შესაძლებლობას სათბურის გაზების რეგულირებისთვის.
„ეს წარმოადგენს აშშ-ის სრულ ნაბიჯს განახლებადი ენერგიისა და ენერგოეფექტურობისგან მოშორებით, წიაღისეული საწვავის, მათ შორის ქვანახშირის, ნავთობისა და ბუნებრივი აირის, გაფართოებული წარმოებისა და გამოყენების სრულ მიღების სასარგებლოდ“, – განუცხადა DW-ს მიჩიგანის უნივერსიტეტის გარემოსდაცვითი და საჯარო პოლიტიკის პროფესორმა ბარი რეიბმა 2025 წლის ივლისში.
„საფრთხის შესახებ დასკვნის“ გაუქმება შეანელებს ძალისხმევას, რომელიც ავალდებულებდა აშშ-ის საავტომობილო ინდუსტრიას, გაეყიდა ნაკლებად დამაბინძურებელი მანქანები და სატვირთოები, ამასთან შეამცირებს ფედერალურ მხარდაჭერას ელექტრომობილების მზარდი სექტორისთვის. წინა ბაიდენის ადმინისტრაციას დადგენილი ჰქონდა არასავალდებულო მიზანი, რომ 2030 წლისთვის ახალი ავტომობილების გაყიდვების მინიმუმ 50% ელექტრომობილებს (EV) შეედგინა.
„სატრანსპორტო სექტორი არის აშშ-ის გლობალური სითბოს დამჭერი ემისიების ყველაზე დიდი წყარო“, – განაცხადა გრეტჩენ გოლდმანმა, არაკომერციული სამეცნიერო ადვოკატირების ორგანიზაციის „შეშფოთებული მეცნიერთა კავშირის“ პრეზიდენტმა, ხუთშაბათს გაკეთებულ განცხადებაში. „ამ უკანონო, დესტრუქციული ქმედების დამბინძურებლების დაკვეთით გატარება აშკარა მაგალითია იმისა, თუ რა ხდება, როდესაც კორუმპირებულ ადმინისტრაციას და წიაღისეული საწვავის ინტერესებს მიეცემათ უკონტროლო მოქმედების საშუალება.“
გარემოსდამცველმა ჯგუფებმა განაცხადეს, რომ ეს ნაბიჯი ასევე შესაძლოა გაფართოვდეს და მოიცვას ელექტროსადგურებიდან და წიაღისეული საწვავის მრეწველობიდან ნახშირბადის ემისიებსა და სხვა დამაბინძურებლებზე დაწესებული ლიმიტების გაუქმება, რაც თითქმის ყველა კლიმატის რეგულაციას გააუქმებს. შედეგად, გაზრდილმა დამაბინძურებლებმა შესაძლოა გააუარესოს ჰაერის ხარისხი და კიდევ უფრო შეუწყოს ხელი კლიმატის ცვლილების საშიშ ეფექტებს – მომაკვდინებელ სიცხეებს, გამანადგურებელ წყალდიდობებს და ექსტრემალურ ამინდის მოვლენებს.
#აშშ
#დონალდ ტრამპი
#epa
#გარემოს დაცვა
#კლიმატის ცვლილება
#ენერგეტიკა
#განახლებადი ენერგია
#ემისიები
#ბენზინზე მომუშავე მანქანები
წყარო: www.dw.com
გაზიარება