აშშ კუბაზე ნავთობის ბლოკადას ამსუბუქებს, თუმცა გამონაკლისებით

აშშ აცხადებს, რომ ლიცენზიას მისცემს სუბიექტებს კუბისთვის ნავთობის მიყიდვაზე, გარდა იმ პირებისა თუ კომპანიებისა, რომლებიც დაკავშირებული არიან კუბის მთავრობასთან და სამხედროებთან. ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ კუბაზე დაწესებული დამანგრეველი ნავთობის ბლოკადის თვეების შემდეგ, საწვავის მწვავე დეფიციტის მქონე ქვეყანამ შესაძლოა ახლა შვება იგრძნოს, მას შემდეგ, რაც აშშ-ის მთავრობამ განაცხადა, რომ დაიწყებს კომპანიებისთვის ვენესუელური ნავთობის გადაყიდვის ავტორიზაციას, მაშინაც კი, როცა ორ ქვეყანას შორის დაძაბულობა პიკს აღწევს. ოთხშაბათს, აშშ-ის ხაზინის დეპარტამენტმა განაცხადა, რომ ნებას დართავდა ვენესუელური ნავთობის გადაყიდვას „კომერციული და ჰუმანიტარული მიზნებისთვის“ კუბაში, რადგანაც ეს პატარა კუნძულოვანი სახელმწიფო ბოლო ათწლეულების ერთ-ერთი უმწვავესი საწვავის კრიზისის წინაშე დგას. ვენესუელა კუბისთვის ნავთობის უმსხვილესი მიმწოდებელია. თუმცა, მას შემდეგ, რაც აშშ-ის ძალებმა იანვარში ვენესუელის პრეზიდენტი ნიკოლას მადურო გაიტაცეს და ნიუ-იორკის სასამართლოში ნარკოტიკების და იარაღის ბრალდებით დააპატიმრეს, დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციამ კონტროლი დაამყარა კარაკასის ნავთობზე და შეაჩერა ექსპორტი ჰავანაში. ვაშინგტონს კუბასთან დიდი ხანია დაძაბული ურთიერთობა აქვს, მაგრამ ტრამპის ადმინისტრაცია კონკრეტულად რეჟიმის შეცვლას ისახავს მიზნად 2026 წლის ბოლომდე, იტყობინება აშშ-ის მედია. მიუხედავად ამისა, აშშ-ის პოლიტიკის ცვლილება ამ კვირაში მას შემდეგ მოხდა, რაც კარიბის ზღვის ქვეყნების ლიდერებმა განგაში ატეხეს კუბაში არსებული მძიმე მდგომარეობის შესახებ, რომელიც 10.9 მილიონიან კუნძულოვან სახელმწიფოს წარმოადგენს. ოთხშაბათს, კარიბის ზღვის საზოგადოების (CARICOM) ქვეყნების რეგიონულ შეხვედრაზე, რომელსაც აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი და კუბელ-ამერიკელი მარკო რუბიო ესწრებოდნენ, იამაიკის პრემიერ-მინისტრმა ენდრიუ ჰოლნესმა ვაშინგტონს ზეწოლის შემსუბუქებისკენ მოუწოდა. „დღეს მრავალი კუბელი ეკონომიკური სირთულეების, ენერგიის დეფიციტისა და მზარდი ჰუმანიტარული გამოწვევების წინაშე დგას“, – განაცხადა ჰოლნესმა. კუბა არ არის CARICOM-ის წევრი, თუმცა მჭიდრო კავშირები აქვს. „ჩვენ ვუგებთ მათ ბრძოლას. მაგრამ ასევე უნდა ვაღიაროთ, რომ კუბაში გახანგრძლივებული კრიზისი მხოლოდ იქ არ დარჩება. მას შეუძლია გავლენა მოახდინოს მიგრაციაზე, უსაფრთხოებასა და ეკონომიკურ სტაბილურობაზე მთელ კარიბის რეგიონში, მათ შორის იამაიკაზე“, – დასძინა მან. კუბის სახელმწიფოზე ორიენტირებული ეკონომიკა უკვე იტანჯებოდა აშშ-ის ემბარგოს გამო, რომელიც 1962 წლიდან მოქმედებს, რაც ცივი ომის დროს ჰავანას საბჭოთა კავშირთან ალიანსს უკავშირდება. მას შემდეგ, კუბაზე სანქციები სხვადასხვა აშშ-ის ადმინისტრაციის დროს შემსუბუქდა და გამკაცრდა. ხანგრძლივმა სანქციებმა კუბა სერიოზულად დაასუსტა, რის გამოც ქვეყანა მაღალ დამოკიდებულებაში აღმოჩნდა იმპორტზე, ხოლო მაღალი ინფლაცია რეგულარულად იწვევს საკვებისა და ენერგიის დეფიციტს. კუბის კვალიფიციური მუშახელის მასობრივმა ემიგრაციამ, განსაკუთრებით COVID-19 პანდემიის დროს, ქვეყნის სირთულეებს კიდევ უფრო გაართულა. ტრამპის უახლესი ნავთობის ემბარგოთი, აშშ-მ ამ ნარევს მძიმე ენერგეტიკული კრიზისიც დაუმატა. ამჟამად კუბის მასშტაბით ვრცელდება ინფორმაცია ფართომასშტაბიანი, 20 საათამდე ხანგრძლივობის ელექტროენერგიის გათიშვების შესახებ, რაც გავლენას ახდენს საავადმყოფოებზე, ბიზნესსა და ოჯახებზე. შეჩერებულია ოპერაციები, გაუქმებულია გაკვეთილები სკოლებში, ხოლო ნაგვის მანქანები გაჩერებულია, რადგან ნაგავი ქუჩებში გროვდება. გაეროს ოთხმა სპეციალურმა მომხსენებელმა თებერვლის დასაწყისში გააფრთხილა, რომ ეს მდგომარეობა ხელს უწყობს ქვეყანაში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სერიოზულ პრობლემას და განაცხადეს, რომ ამან შესაძლოა გამოიწვიოს „მძიმე ჰუმანიტარული“ კრიზისი. კუბამ საწვავის მარაგის 90 პროცენტი დაკარგა და მიუხედავად იმისა, რომ დაიხურა პლაჟის კურორტები და შეიზღუდა საავიაციო საწვავის გაყიდვები, ქვეყანას შესაძლოა მთლიანი გათიშვა ელოდეს უკვე თებერვლის ბოლოს, ამის შესახებ აშშ-ში დაფუძნებული სადაზვერვო ფირმა Crisis 24-ის რისკების ანალიტიკოსი იგნასიო სენი წერს. კუბა ნედლ ნავთობს აწარმოებს, მაგრამ არ გააჩნია საკმარისი გადამუშავების შესაძლებლობები შიდა მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. ვენესუელა კუბის ნავთობის 50 პროცენტს აწვდიდა, სანამ აშშ-ის მთავრობამ ამ წლის დასაწყისში მის ნავთობინდუსტრიაზე კონტროლი არ დაამყარა, დაახლოებით 35,000 ბარელი დღეში. 2000 წლიდან მოქმედი სპეციალური ბარტერული შეთანხმების თანახმად, კუბა უზრუნველყოფს მხარდაჭერას განათლების, ჯანდაცვისა და უსაფრთხოების სფეროებში, შეღავათიანი ვენესუელური საწვავის სანაცვლოდ. მართლაც, მადუროს უსაფრთხოების დაცვის დაახლოებით 30 წევრი, რომლებიც იანვარში მისი გატაცების ოპერაციის დროს დაიღუპნენ, კუბელები იყვნენ. შემდეგ, მადუროს გატაცებიდან რამდენიმე დღეში, ტრამპმა კუბას მიმართა, ჰავანას აფრთხილებდა, „შეთანხმება მიეღო სანამ გვიან არ იყო“. თუმცა, მას არ დაუკონკრეტებია, თუ რა სახის გარიგება სურდა. 29 იანვარს ტრამპმა გამოსცა აღმასრულებელი ბრძანება, რომელიც ახალ სავაჭრო ტარიფებს აწესებდა ნებისმიერ ქვეყანაზე, რომელიც კუბას ნავთობს მიჰყიდის, იმის გამო, რასაც მან კუბის მთავრობის „პოლიტიკა, პრაქტიკა და ქმედებები“ უწოდა, რომლებიც, მისი თქმით, „განსაკუთრებულ საფრთხეს“ უქმნიან აშშ-ს. ტრამპმა ასევე უმტკიცებულოდ განაცხადა, რომ ჰავანა „ტერორიზმს“ აფინანსებს. ვენესუელის გარდა, კუბა ნავთობს მექსიკიდან, რუსეთიდან და ალჟირიდანაც იღებდა, მაგრამ ქვეყანაში ნავთობის მთელი იმპორტი შეწყდა. ტრამპის ბრძანება, ამდენად, ფაქტობრივად ბლოკადას წარმოადგენდა. გავრცელებული ინფორმაციით, აშშ-მ ასევე დააყადაღა საწვავის ტანკერები ღია წყლებში, რომლებიც კუბაში ნავთობს გადაჰქონდათ, გასულ კვირას გამოქვეყნებული New York Times-ის გამოძიების თანახმად, რომელიც კარიბის ზღვაში გემების გადაადგილებას ეხებოდა. აშშ-მ გასული წლის სექტემბერში დაიწყო საზღვაო ძალების გაძლიერება ამ ტერიტორიაზე, რადგან მადუროზე თავდასხმისთვის ემზადებოდა, და მისი ჯარები აგრძელებენ წყლების პატრულირებას. თებერვლის შუა რიცხვებში, ერთი ტანკერი, რომელიც კოლუმბიური ნავთობით იყო დატვირთული