აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ ტრამპის ტარიფების უმეტესობა არაკონსტიტუციურად ცნო, ადმინისტრაცია ახალ ზომებს ამზადებს

აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ პრეზიდენტის ტარიფების უმეტესობა არაკონსტიტუციურია მათი დანერგვის მეთოდის გამო. თუმცა, ადმინისტრაცია მზად არის აღადგინოს ისინი, დაწყებული 10%-იანი დროებითი ტარიფით. პრეზიდენტ დონალდ ტრამპისთვის პოლიტიკური მარცხის შემდეგ, აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ ბოლო 13 თვის განმავლობაში დაწესებული მისი ტარიფების უმეტესობა გააუქმა და არაკონსტიტუციურად ცნო. კონკრეტულად, სასამართლომ 6 ხმით 3-ის წინააღმდეგ გადაწყვიტა, რომ პრეზიდენტმა გადააჭარბა თავის უფლებამოსილებას, როდესაც 1977 წლის „საერთაშორისო საგანგებო ეკონომიკური უფლებამოსილების აქტი“ (IEEPA) გამოიყენა აშშ-ის სავაჭრო პარტნიორებზე მრავალი ტარიფის დასაწესებლად. გადაწყვეტილების მოლოდინში, აშშ-ის ადმინისტრაციამ ცხადყო, რომ თვეების განმავლობაში ემზადებოდა და მზად იყო სწრაფად დაენერგა ახალი ტარიფები სხვა კანონების ფარგლებში, რომლებიც პრეზიდენტს ამის უფლებას აძლევს. პარასკევს სასამართლოს გადაწყვეტილების საპასუხოდ, ტრამპმა განაცხადა, რომ დააწესებდა 10%-იან გლობალურ ტარიფს 150 დღით, რათა შეეცვალა მისი ზოგიერთი მასშტაბური მოსაკრებელი, რომელიც გაუქმდა. ახალი ტარიფები ამოქმედდებოდა 1974 წლის „ვაჭრობის აქტის“ 122-ე სექციის მიხედვით, რომელიც პრეზიდენტს უფლებას აძლევს დააწესოს 15%-მდე მოსაკრებელი 150 დღემდე ვადით იმ ქვეყნებზე, რომლებიც დაკავშირებულია „მასშტაბურ და სერიოზულ“ საგადამხდელო ბალანსის საკითხებთან. პრეზიდენტის განკარგულებაში არსებული სხვა ვარიანტებისგან განსხვავებით, ეს კანონი არ მოითხოვს გამოძიებებს ან არ აწესებს სხვა პროცედურულ შეზღუდვებს. თუმცა, თუ ისინი 150 დღის შემდეგაც გაგრძელდებოდა, 122-ე სექციის ფარგლებში დაწესებულ ტარიფებს კონგრესის თანხმობა დასჭირდებოდა. „ჩვენ გვაქვს ალტერნატივები, შესანიშნავი ალტერნატივები“, – განუცხადა ტრამპმა ჟურნალისტებს პრესკონფერენციაზე. „შესაძლოა, ეს მეტი ფული იყოს. ჩვენ მეტ ფულს მივიღებთ და ამით ბევრად ძლიერები ვიქნებით“, – განაცხადა ტრამპმა, ადმინისტრაციისთვის ხელმისაწვდომ ვარიანტებზე მითითებით. იურიდიული ექსპერტები თანხმდებიან, რომ არსებობს არაერთი დამატებითი კანონი, რომელთა გამოყენებაც პრეზიდენტს შეუძლია გარკვეულ პროდუქტებზე ან სავაჭრო პარტნიორებზე ტარიფების დასაწესებლად კონგრესის მხარდაჭერის გარეშე. თუმცა, მათ დასჭირდებოდათ ან გამოძიება ან მყარი დასაბუთება და მათი დანერგვა უფრო ნელია. 1974 წლის „ვაჭრობის აქტის“ 301-ე სექცია პრეზიდენტს უფლებას აძლევს დააწესოს ტარიფები იმ ქვეყნებზე, რომლებიც არღვევენ საერთაშორისო სავაჭრო შეთანხმებებს, რაც ზიანს აყენებს აშშ-ის ბიზნესებს. არ არსებობს ტარიფის ოდენობის ან ხანგრძლივობის ლიმიტი, მაგრამ ისინი უნდა იყოს გამართლებული და დასაბუთებული ხანგრძლივი, თვეების განმავლობაში მიმდინარე გამოძიებებით. ტრამპმა განაცხადა, რომ მისი ადმინისტრაცია ასევე იწყებდა რამდენიმე უსამართლო სავაჭრო პრაქტიკის გამოძიებას 301-ე სექციის ფარგლებში, „რათა დავიცვათ ჩვენი ქვეყანა სხვა ქვეყნებისა და კომპანიების უსამართლო სავაჭრო პრაქტიკისგან“. 1962 წლის „ვაჭრობის გაფართოების აქტის“ 232-ე სექცია პრეზიდენტს უფლებას აძლევს დააწესოს ტარიფები ეროვნული უსაფრთხოების მოტივით. ეს ეხება კონკრეტულ სექტორებს, როგორიცაა ფოლადი, ალუმინი ან ხე-ტყე და საჭიროებს აშშ-ის ვაჭრობის დეპარტამენტის გამოძიების მხარდაჭერას. პრეზიდენტმა ეს ადრეც წარმატებით გამოიყენა. პარასკევს აშშ-ის ხაზინის მდივანმა სკოტ ბესენტმა განაცხადა, რომ „ხაზინის შეფასებით, 122-ე სექციის უფლებამოსილების გამოყენება, პოტენციურად გაძლიერებულ 232-ე და 301-ე სექციის ტარიფებთან ერთად, 2026 წელს პრაქტიკულად უცვლელ სატარიფო შემოსავალს გამოიწვევს“. გაურკვევლობისა და ტარიფების გვერდის ავლის ახალი გზების შექმნის გარდა, უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებამ შესაძლოა დიდი ანაზღაურება მოუტანოს დაზარალებულ აშშ-ის იმპორტიორებს. 2025 წლის ნოემბრის დასაწყისში, როდესაც სასამართლომ ზეპირი არგუმენტები მოისმინა, ისინი განსაკუთრებით დაინტერესდნენ, არის თუ არა ტარიფები ნამდვილად მხოლოდ ფარული გადასახადები აშშ-ის მომხმარებლებისთვის. 2025 წლისთვის, აშშ-ის საბაჟო და საზღვრის დაცვის სამსახურმა, რომელიც შიდა უსაფრთხოების დეპარტამენტის ნაწილია, საბაჟო გადასახადებში, მოსაკრებლებსა და საფასურებში $287 მილიარდი (€243 მილიარდი) შეაგროვა. ეს წინა წელთან შედარებით 192%-იანი ზრდაა, რიჩმონდის ფედერალური სარეზერვო ბანკის გამოთვლებით. ეს თანხა მოიცავს საბაჟო გადასახადებს, მოსაკრებლებსა და საფასურებს უკვე არსებულ ტარიფებზე, როდესაც ტრამპმა ძალაუფლება აიღო, გარდა იმ ძირითადი „ურთიერთობის“ ტარიფებისა, რომლებიც მისი თანამდებობაზე მოსვლის შემდეგ დაემატა. იმპორტიორები, რომლებმაც ეს ტარიფები გადაიხადეს, დაინტერესდებიან, როგორ დაიბრუნონ ამ თანხის ნაწილი მაინც. ამ ბიზნესებისთვის ეს მისასალმებელი შვება იქნება. მაგრამ, იმ ფონზე, როდესაც სავარაუდოდ მეტი ტარიფი დაწესდება, ეს მათ საბოლოო შედეგს ან დაგეგმვის უსაფრთხოებას დიდად ვერ შეუწყობს ხელს. ინდივიდებისთვის ანაზღაურება უფრო რთული იქნება, რადგან თანხის დაბრუნება მოხდება იმპორტიორებისთვის – როგორც წესი, ბიზნესებისთვის – რომლებმაც გადასახადები თავდაპირველად გადაიხადეს და არა მომხმარებლებისთვის. მთავრობისთვის ეს ორმაგი დარტყმა იქნება: ყველა დაბრუნების დამუშავება გამოწვევა იქნება, ხოლო ხაზინა მილიარდობით შემოსავალს დაკარგავს. ტრამპმა პარასკევს განაცხადა, რომ შესაძლოა წლები დასჭირდეს იურიდიული საკითხის გადაწყვეტას, უნდა დაბრუნდეს თუ არა მილიარდობით დოლარი, რომელიც მისი ტარიფებიდან შეგროვდა. მან თქვა, რომ ეს საკითხი აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებაში „არ განხილულა“. „ჩვენ მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში სასამართლოში ვიქნებით“, – განაცხადა მან. ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ ტარიფების დაწესების შემდეგ ასობით სარჩელი იქნა შეტანილი მათი შეჩერების მცდელობით. უზენაესი სასამართლოს მიერ განხილული საქმე