აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ ტრამპის ტარიფების უმეტესობა არაკონსტიტუციურად ცნო, ადმინისტრაცია აღდგენას გეგმავს

აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ დაადგინა, რომ პრეზიდენტის მიერ დაწესებული ტარიფების უმეტესობა არაკონსტიტუციურია, მათი დანერგვის მეთოდის გამო. თუმცა, ადმინისტრაცია მზადაა, აღადგინოს ისინი, დაწყებული 10%-იანი დროებითი ტარიფით. პრეზიდენტ დონალდ ტრამპისთვის პოლიტიკური მარცხის ფონზე, აშშ-ის უზენაესმა სასამართლომ გააუქმა მის მიერ ბოლო 13 თვის განმავლობაში დაწესებული ტარიფების უმეტესობა, არაკონსტიტუციურად ცნობით. კონკრეტულად, სასამართლომ 6-3 ხმით მიიღო გადაწყვეტილება, რომ პრეზიდენტმა გადააჭარბა თავის უფლებამოსილებას 1977 წლის საერთაშორისო საგანგებო ეკონომიკური უფლებამოსილების აქტის (IEEPA) გამოყენებით, აშშ-ის სავაჭრო პარტნიორებზე მრავალი ტარიფის დასაწესებლად. გადაწყვეტილების მოლოდინში, აშშ-ის ადმინისტრაციამ ცხადყო, რომ თვეების განმავლობაში ემზადებოდა და მზად იყო, სწრაფად დაენერგა ახალი ტარიფები სხვა კანონების ფარგლებში, რომლებიც პრეზიდენტს ამის უფლებას აძლევს. სასამართლოს პარასკევის გადაწყვეტილების საპასუხოდ, ტრამპმა განაცხადა, რომ 150 დღის ვადით დააწესებდა 10%-იან გლობალურ ტარიფს, რათა ჩაანაცვლოს მისი ზოგიერთი გაუქმებული ფართომასშტაბიანი გადასახადი. ახალი ტარიფები დაინერგება 1974 წლის სავაჭრო აქტის 122-ე სექციის საფუძველზე, რომელიც პრეზიდენტს უფლებას აძლევს, 150 დღემდე ვადით დააწესოს 15%-მდე გადასახადები იმ ქვეყნებზე, რომლებსაც „მსხვილი და სერიოზული“ გადახდის ბალანსის პრობლემები აქვთ. პრეზიდენტის განკარგულებაში არსებული სხვა ვარიანტებისგან განსხვავებით, ეს კანონი არ მოითხოვს გამოძიებებს ან არ აწესებს სხვა პროცედურულ შეზღუდვებს. თუმცა, თუ ისინი 150 დღის შემდეგაც გაგრძელდება, 122-ე სექციის ტარიფებს კონგრესის თანხმობა დასჭირდება. „ჩვენ გვაქვს ალტერნატივები, შესანიშნავი ალტერნატივები“, – განუცხადა ტრამპმა ჟურნალისტებს პრესკონფერენციაზე. „შესაძლოა, მეტი ფული შემოვიდეს. ჩვენ მეტ ფულს მივიღებთ და ამით ბევრად ძლიერები ვიქნებით“, – განაცხადა ტრამპმა, ადმინისტრაციისთვის ხელმისაწვდომი ვარიანტების მინიშნებით. სამართლებრივი ექსპერტები თანხმდებიან, რომ არსებობს არაერთი დამატებითი კანონი, რომელთა გამოყენებაც პრეზიდენტს შეუძლია კონგრესის მხარდაჭერის გარეშე გარკვეულ პროდუქტებზე ან სავაჭრო პარტნიორებზე ტარიფების დასაწესებლად. თუმცა, მათ დასჭირდებათ გამოძიება ან მტკიცე დასაბუთება და მათი დანერგვა უფრო ნელია. 1974 წლის სავაჭრო აქტის 301-ე სექცია პრეზიდენტს უფლებას აძლევს, დააწესოს ტარიფები იმ ქვეყნებზე, რომლებიც არღვევენ საერთაშორისო სავაჭრო შეთანხმებებს, რაც ზიანს აყენებს აშშ-ის ბიზნესს. არ არსებობს შეზღუდვა ტარიფის ოდენობაზე ან ხანგრძლივობაზე, მაგრამ ისინი უნდა იყოს გამართლებული და დასაბუთებული მრავალთვიანი გამოძიებებით. ტრამპმა განაცხადა, რომ მისი ადმინისტრაცია ასევე იწყებდა რამდენიმე გამოძიებას უსამართლო სავაჭრო პრაქტიკის შესახებ 301-ე სექციის ფარგლებში, „რათა დავიცვათ ჩვენი ქვეყანა სხვა ქვეყნებისა და კომპანიების უსამართლო სავაჭრო პრაქტიკისგან“. 1962 წლის ვაჭრობის გაფართოების აქტის 232-ე სექცია პრეზიდენტს უფლებას აძლევს, დააწესოს ტარიფები ეროვნული უსაფრთხოების მოტივით. ისინი მიზნად ისახავს კონკრეტულ სექტორებს, როგორიცაა ფოლადი, ალუმინი ან ხე-ტყე, და საჭიროებს აშშ-ის ვაჭრობის დეპარტამენტის გამოძიების მხარდაჭერას. პრეზიდენტს ეს აქამდეც წარმატებით გამოუყენებია. პარასკევს, აშშ-ის ხაზინის მდივანმა სკოტ ბესენტმა განაცხადა, რომ „ხაზინის შეფასებით, 122-ე სექციის უფლებამოსილების გამოყენება, პოტენციურად გაძლიერებულ 232-ე და 301-ე სექციის ტარიფებთან ერთად, 2026 წელს ტარიფებიდან მიღებული შემოსავლების პრაქტიკულად უცვლელობას გამოიწვევს“. გაურკვევლობის გაზრდისა და ტარიფების გვერდის ავლის ახალი გზების შექმნის გარდა, უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებამ შესაძლოა დიდი თანხის დაბრუნება გამოიწვიოს დაზარალებული ამერიკელი იმპორტიორებისთვის. როდესაც სასამართლომ 2025 წლის ნოემბრის დასაწყისში ზეპირი არგუმენტები მოისმინა, ისინი განსაკუთრებით დაინტერესდნენ, არის თუ არა ტარიფები სინამდვილეში ფარული გადასახადები ამერიკელი მომხმარებლებისთვის. 2025 წლისთვის, აშშ-ის საბაჟო და საზღვრის დაცვის სამსახურმა, რომელიც ეროვნული უსაფრთხოების დეპარტამენტის ნაწილია, საბაჟო გადასახადების, მოსაკრებლებისა და საფასურის სახით 287 მილიარდი დოლარი (243 მილიარდი ევრო) შეაგროვა. ეს არის 192%-იანი ზრდა წინა წელთან შედარებით, რიჩმონდის ფედერალური სარეზერვო ბანკის გამოთვლებით. ეს თანხა მოიცავს საბაჟო გადასახადებს, მოსაკრებელსა და საფასურს ტარიფებიდან, რომლებიც უკვე მოქმედებდა ტრამპის ხელისუფლებაში მოსვლის დროს, ასევე ძირითად „ორმხრივ“ ტარიფებს, რომლებიც მისი პრეზიდენტობის პერიოდში დაემატა. იმპორტიორები, რომლებმაც ეს ტარიფები გადაიხადეს, დაინტერესდებიან, როგორ დაიბრუნონ ამ თანხის ნაწილი მაინც. ამ ბიზნესებისთვის ეს მისასალმებელი შვება იქნება. თუმცა, სავარაუდოდ, ახალი ტარიფების მოლოდინში, ეს მათ ფინანსურ მდგომარეობას ან დაგეგმვის უსაფრთხოებას დიდად ვერ გააუმჯობესებს. ფიზიკური პირებისთვის, ანაზღაურება უფრო რთული იქნება, რადგან თანხის დაბრუნება მოხდება იმპორტიორებზე – როგორც წესი, ბიზნესებზე – რომლებმაც თავდაპირველად გადაიხადეს გადასახადები და არა მომხმარებლებზე. მთავრობისთვის ეს ორმაგი დარტყმა იქნება: ყველა დაბრუნების დამუშავება გამოწვევა იქნება, ხოლო ხაზინა მილიარდობით დოლარის შემოსავალს დაკარგავს. ტრამპმა პარასკევს განაცხადა, რომ შესაძლოა წლები დასჭირდეს იურიდიული საკითხის გადაწყვეტას, უნდა დაბრუნდეს თუ არა მისი ტარიფებიდან მიღებული მილიარდები. მან თქვა, რომ ეს საკითხი „არ განხილულა“ აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილებაში. „ჩვენ მომდევნო ხუთი წლის განმავლობაში სასამართლოში ვიქნებით“, – თქვა მან. მას შემდეგ, რაც ტრამპის ადმინისტრაციამ ტარიფების დანერგვა დაიწყო, ასობით სარჩელი იქნა შეტანილი მათი შეჩერების მიზნით.