აშშ-მა ირანის წინააღმდეგ „მასშტაბური საბრძოლო ოპერაციები“ დაიწყო, პრეზიდენტ დონალდ ტრამპმა კი სიტყვით გამოსვლისას სამხედრო მიზნები ჩამოაყალიბა. „დოიჩე ველემ“ რამდენიმე ანალიტიკოსს ჰკითხა, რამდენად მიღწევადია ეს მიზნები. მას შემდეგ, რაც შაბათ დილით ისრაელმა ირანის წინააღმდეგ „პრევენციული დარტყმები“ განახორციელა, პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა, რომ აშშ-ის „მასშტაბური საბრძოლო ოპერაციები“ ასევე მიმდინარეობდა. „ჩვენი მიზანია ამერიკელი ხალხის დაცვა ირანის რეჟიმისგან მომდინარე მოსალოდნელი საფრთხეების აღმოფხვრით“, - განაცხადა ტრამპმა სოციალურ მედიაში გავრცელებულ ვიდეოში და პირობა დადო, რომ გაანადგურებდა ირანის ბირთვულ და სამხედრო შესაძლებლობებს. „ჩვენ უზრუნველვყოფთ, რომ ირანმა არ მოიპოვოს ბირთვული იარაღი“, - თქვა მან. კამპანიის მიზნების ჩამოყალიბებისას ტრამპმა ასევე განაცხადა, რომ აშშ გაანადგურებდა ირანის ბალისტიკური რაკეტების პროგრამას და მის საზღვაო ძალებს. ვინაიდან აშშ-ის და ისრაელის სამხედრო კამპანია ირანის წინააღმდეგ არ გამოიყურება ხანმოკლე და შეზღუდული, ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ კონფლიქტი შესაძლოა კვირების, თუ არა თვეების განმავლობაში გაგრძელდეს. 2025 წლის ივნისში ირანსა და ისრაელს შორის 12-დღიანი ომის შემდეგ, ტრამპმა განაცხადა, რომ აშშ-მა „გაანადგურა“ ირანის ძირითადი ბირთვული ობიექტები და რომ ისლამური რესპუბლიკა უახლოეს მომავალში ბირთვული იარაღის შექმნას ვერ შეძლებდა. „აშშ აწარმოებს ომს, რომლის მიზანია ამ (ბირთვული) პროგრამის განადგურება, ისევ და ისევ, ამიტომ ვფიქრობ, რომ ეს, მთლიანობაში, საბაბია“, - განაცხადა მარკუს შნაიდერმა, ლიბანში ფრიდრიხ ებერტის ფონდის (FES) ექსპერტმა. „ირანის ბირთვული პროგრამა იმ დროს აშშ-ის თავდასხმებმა შეაჩერა; ზოგი ამბობს, რომ რამდენიმე თვით, ზოგი კი – რამდენიმე წლით“, - განუცხადა მან „დოიჩე ველეს“. „მაგრამ მე მჯერა, რომ მისი სრული აღმოფხვრა შეუძლებელია. ეს ასევე ცოდნის საკითხია, რაც იმას ნიშნავს, რომ თუ ირანს აქვს ცენტრიფუგების მშენებლობისა და ურანის გამდიდრების გამოცდილება, მაშინ ეს ისაა, რისი აღმოფხვრაც საჰაერო ძალების საშუალებით შეუძლებელია.“ შაჰინ მოდარესი, იტალიაში მოქმედი უსაფრთხოების ანალიტიკოსი, აცხადებს, რომ ბირთვული იარაღის მქონე ირანი ისრაელისა და აშშ-ისთვის ყოველთვის „მიუღებელი“ იქნება. „აქედან გამომდინარე, ბირთვული იარაღის შექმნის პრევენცია სტრატეგიული მიზანია და არა უბრალოდ პოლიტიკური უპირატესობა“, - განუცხადა მოდარესმა „დოიჩე ველეს“. დიბა მირზაეი გლობალური და რეგიონული კვლევების გერმანული ინსტიტუტიდან (GIGA) ამას „ომის გასამართლებელ საბაბს“ უწოდებს და ამტკიცებს, რომ „ამჟამად ირანიდან პრაქტიკული საფრთხე არ მომდინარეობს“. ამ კვირაში ჟენევაში აშშ-სა და ირანს შორის თეირანის ბირთვულ პროგრამაზე მოლაპარაკებებმა შედეგი არ გამოიღო. ზოგიერთი ექსპერტი მიიჩნევს, რომ აშშ და ისრაელი თეირანის ბალისტიკური რაკეტების შესაძლებლობებს უფრო დიდ საფრთხედ მიიჩნევენ, ვიდრე მის ბირთვულ პროგრამას. გასულ წელს 12-დღიანი ომის დროს ირანმა აჩვენა, რომ მის რაკეტებს შეეძლოთ ზიანი მიეყენებინათ ისრაელისა და რეგიონში აშშ-ის სამხედრო ობიექტებისთვის. „ოპერაციულად, საწარმოო ობიექტები, შესანახი საიტები და მყარი საწვავის შესყიდვის ჯაჭვები სამიზნეებად გამოდგება – როგორც რაკეტებთან დაკავშირებულ ინფრასტრუქტურაზე ბოლოდროინდელმა დარტყმებმა აჩვენა“, - ხაზი გაუსვა მოდარესმა. „თუმცა, ტექნოლოგიური ნოუ-ჰაუს დაბომბვით განადგურება შეუძლებელია“, - განაცხადა მან და დასძინა, რომ ისლამური რესპუბლიკის სარაკეტო პროგრამის სრული აღმოფხვრა „ნაკლებად სავარაუდოა, მაგრამ შესაძლებლობების მნიშვნელოვანი დეგრადაცია და გრძელვადიანი შეზღუდვა სავსებით რეალურია.“ შნაიდერი ეთანხმება: „ეს შიდა ინდუსტრიაა, რაც ნიშნავს, რომ ეს არ არის იმპორტირებული ბალისტიკური რაკეტები. ირანს შეუძლია – რაც ბოლო ომის დასრულების შემდეგ დაამტკიცა – მათი დამოუკიდებლად წარმოება. რა თქმა უნდა, შესაძლებელია არსენალის განადგურება, მაგრამ კითხვა ისაა, რამდენი დრო დასჭირდება ამას და ვინ დაზარალდება ამ პროცესში.“ შნაიდერისთვის, აშშ-ისთვის უფრო რეალისტურია ირანის საზღვაო ფლოტის განადგურება, ვიდრე მისი სარაკეტო შესაძლებლობების. „რა თქმა უნდა, ეს სამხედრო თვალსაზრისით შესაძლებელია. მაგრამ უნდა გვესმოდეს, რომ მათ (ირანს) ასევე აქვთ ბევრი პატარა ნავი – ეგრეთ წოდებული სწრაფი კატარღები. ამიტომ, ვფიქრობ, ეს არ არის ის, რისი მიღწევაც ერთ კვირაში შეიძლება“, - განაცხადა ანალიტიკოსმა. შაჰინ მოდარესმა აღნიშნა, რომ ასეთი ოპერაციის ისტორიული პრეცედენტი არსებობს. „ოპერაცია „მლოცველი მანტისის“ (1988) დროს, აშშ-მ მნიშვნელოვნად დააზიანა ირანის საზღვაო შესაძლებლობები. თუ ნავიგაციის თავისუფლებას – განსაკუთრებით ჰორმუზის სრუტეში, რომელიც მსოფლიო ენერგეტიკული მიწოდების კრიტიკული წერტილია – საფრთხე დაემუქრება, აშშ-ს შეუძლია გაამართლოს ფართომასშტაბიანი საზღვაო მოქმედება. ამის სტრატეგიული მიზანი იქნება საზღვაო გზების გახსნის გარანტირება“, - ხაზი გაუსვა მოდარესმა. სარა კერმანიანი, სასექსის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების მკვლევარი, იზიარებს ამ მოსაზრებას: „შეერთებულ შტატებს შეუძლია მოკლევადიან პერსპექტივაში მნიშვნელოვნად დააზიანოს ირანის აქტიური საზღვაო ძალები, რაც არსებითად შეამცირებს მათ უნარს, შეაფერხონ საზღვაო ტრანსპორტი.“ გაურკვეველია, როგორ სურს პრეზიდენტ ტრამპს ამ მიზნის მიღწევა თავისი უახლესი სამხედრო კამპანიის მეშვეობით, რადგან ვაშინგტონს არ მიუნიშნებია ირანის შიგნით სახმელეთო ოპერაციების დაწყებაზე. თუმცა, ირანის შიგნით სამხედრო და სამთავრობო სამიზნეებზე ისრაელისა და აშშ-ის საჰაერო დარტყმების შესახებ გავრცელებული ცნობები აჩვენებს, რომ კამპანია მიზნად ისახავს რეჟიმის არსებითად შესუსტებას. „როდესაც ჩვენ დავასრულებთ, თქვენ იკისრებთ [პასუხისმგებლობას/გადაიბარებთ]...