საერთაშორისო პოლიტიკა
/
17.02.2026
აშშ-ირანის მოლაპარაკებები ჟენევაში: ტრამპის ჩართულობა და რეგიონული დაძაბულობა
აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი აცხადებს, რომ ირანთან ბირთვული პროგრამის ირგვლივ ჟენევაში დაგეგმილ მაღალი რანგის მოლაპარაკებებში „ირიბად“ იქნება ჩართული. სამშაბათს გასამართი შეხვედრები რეგიონში მზარდი დაძაბულობის ფონზე იმართება: აშშ სპარსეთის ყურეში სამხედრო ძალებს აძლიერებს, ირანი კი სამხედრო წვრთნებს ატარებს. ვაშინგტონი თეირანისგან ურანის გამდიდრებაზე უარის თქმას და არაბირთვული საკითხების განხილვას მოითხოვს. ირანი, თავის მხრივ, მხოლოდ სანქციების მოხსნის სანაცვლოდ პროგრამის შეზღუდვაზე თანხმდება
აშშ-ის პრეზიდენტის კომენტარები ჟენევაში სამშაბათს დაგეგმილ მაღალი რანგის მოლაპარაკებების მეორე რაუნდის წინ გაკეთდა. შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ ირანსა და ვაშინგტონს შორის ჟენევაში გამართულ მაღალი რანგის ბირთვულ მოლაპარაკებებში „ირიბად“ იქნება ჩართული. ტრამპის კომენტარები ორშაბათს მას შემდეგ გაკეთდა, რაც ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრი აბას არაღჩი შვეიცარიის ქალაქში გაემგზავრა, რათა აშშ-სთან ირიბ მოლაპარაკებებამდე შეხვედრები გამართოს.
სპარსეთის ყურის რეგიონში დაძაბულობა გადამწყვეტი მოლაპარაკებების წინ კვლავ მაღალი რჩება: აშშ-მა რეგიონში მეორე ავიამზიდი განალაგა, ირანის უზენაესმა ლიდერმა აიათოლა ხამენეიმ კი გააფრთხილა, რომ ირანზე ნებისმიერი თავდასხმა რეგიონულ ომს გამოიწვევს.
ტრამპმა ჟურნალისტებს Air Force One-ის ბორტზე განუცხადა, რომ სამშაბათის დისკუსიები მნიშვნელოვანი იყო. „მე ამ მოლაპარაკებებში ირიბად ვიქნები ჩართული. და ისინი ძალიან მნიშვნელოვანი იქნება“, – თქვა მან. „ირანი ძალიან ძლიერი მომლაპარაკებელია“.
გარიგების პერსპექტივებზე დასმული შეკითხვის საპასუხოდ, ტრამპმა განაცხადა, რომ ირანმა თავისი მკაცრი მიდგომის შედეგები გასულ ივნისში ისწავლა, როდესაც აშშ ისრაელის 12-დღიან ომში ჩაერთო ირანის წინააღმდეგ და მისი სამი ბირთვული ობიექტი დაბომბა. თავდასხმები ირანსა და აშშ-ს შორის თეირანის ბირთვულ პროგრამაზე ირიბი მოლაპარაკებების ფონზე მოხდა და მათი ჩაშლა გამოიწვია. თუმცა, ტრამპმა მიანიშნა, რომ თეირანი ამჯერად მოლაპარაკებებისთვის მოტივირებული იყო. „არ მგონია, რომ მათ გარიგების არდადების შედეგები სურთ“, – აღნიშნა მან.
მიუხედავად აშშ-ის პრეზიდენტის კომენტარებისა ირანის მიერ შეთანხმების ძიების შესახებ, მოლაპარაკებებს სერიოზული დაბრკოლებები ელის. ვაშინგტონი ითხოვს, რომ თეირანმა თავის ტერიტორიაზე ურანის გამდიდრებაზე უარი თქვას და მოლაპარაკებების ფარგლების გაფართოებას არაბირთვული საკითხებისკენ, მაგალითად, ირანის სარაკეტო არსენალისკენ, ცდილობს. თუმცა, თეირანი, რომელიც ამტკიცებს, რომ მისი ბირთვული პროგრამა მშვიდობიანი მიზნებისთვისაა განკუთვნილი, აცხადებს, რომ მზადაა განიხილოს თავისი პროგრამის შეზღუდვები მხოლოდ სანქციების მოხსნის სანაცვლოდ. მან განაცხადა, რომ არ მიიღებს ურანის ნულოვან გამდიდრებას და რომ მისი სარაკეტო შესაძლებლობები განხილვის თემა არ არის.
არაღჩიმ, რომელიც ჟენევაში ორშაბათს ჩავიდა, განაცხადა, რომ ქალაქში იყო „რეალური იდეებით, სამართლიანი და თანასწორი გარიგების მისაღწევად“. მან X-ზე გამოქვეყნებულ პოსტში დასძინა: „რაც განხილვის საგანი არ არის: დამორჩილება მუქარის წინაშე.“ ირანელმა დიპლომატმა ასევე შეხვედრა გამართა ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) ხელმძღვანელთან, რაფაელ გროსისთან, ჟენევაში, ტექნიკური დისკუსიების რაუნდისთვის.
თეირანმა გაეროს საზედამხედველო ორგანოსთან თანამშრომლობა აშშ-ისა და ისრაელის თავდასხმების შემდეგ შეწყვიტა მის ბირთვულ ობიექტებზე. IAEA თვეების განმავლობაში მოუწოდებდა ირანს, განემარტა, რა ბედი ეწია მის 440 კგ (970 ფუნტი) მაღალგამდიდრებულ ურანის მარაგს ისრაელ-აშშ-ის დარტყმების შემდეგ და სრულად აღედგინა ინსპექტირება, მათ შორის სამ ძირითად დაბომბილ ობიექტზე: ნატანზზე, ფორდოვზე და ისპაჰანზე. თეირანმა IAEA-ს მიუწვდომელი ობიექტების ნაწილზე დაუშვა წვდომა, მაგრამ ინსპექტორებს არ მისცა სხვა ობიექტების მონახულების უფლება, რადიაციის პოტენციური რისკის მოტივით.
ალ ჯაზირას კორესპონდენტი რესულ სერდარი, რომელიც თეირანიდან იტყობინება, ამბობს, რომ ირანის დედაქალაქში მოლაპარაკებების წინ „ოპტიმიზმი“ შეინიშნებოდა. „ადგილობრივი ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ ირანის დელეგაცია ჟენევაში სრულად უფლებამოსილ ეკონომიკურ, იურიდიულ, პოლიტიკურ და ტექნიკურ გუნდებს მოიცავს. ეს მიანიშნებს, რომ ირანული მხარე მზადაა სერიოზული დათმობებისთვის, განსაკუთრებით ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით“, – თქვა მან.
თუმცა, სერდარმა აღნიშნა, რომ მოლაპარაკებები რეგიონში აშშ-ის მასიური სამხედრო გაძლიერების ფონზე მიმდინარეობს, რომელიც კვლავაც იზრდება. ირანელებიც, მისი თქმით, „არ იხევდნენ უკან“: ძლიერმა ირანის რევოლუციური გვარდიის კორპუსმა (IRGC) ორშაბათს სპარსეთის ყურეში, ჰორმუზის სრუტეში სამხედრო წვრთნები დაიწყო.
ირანი არაერთხელ დაიმუქრა ჰორმუზის სრუტის, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი საერთაშორისო საზღვაო გზისა და ყურის არაბული სახელმწიფოებიდან ნავთობის ექსპორტის მარშრუტის, გადაკეტვით ნებისმიერი თავდასხმის საპასუხოდ. ეს ნაბიჯი გლობალური ნავთობის ნაკადების მეხუთედს შეაფერხებდა და ნედლი ნავთობის ფასებს მკვეთრად გაზრდიდა. ირანი ასევე დაიმუქრა, რომ თავდასხმის შემთხვევაში რეგიონში აშშ-ის სამხედრო ბაზებს დაარტყამდა, რაც ფართომასშტაბიანი ომის საფრთხეს აჩენს.
„ეს სამხედრო ესკალაცია დიპლომატიურ ჩართულობასთან პარალელურად მიმდინარეობს. რეგიონული ქვეყნებიც აძლიერებენ დიპლომატიას, რადგან მათ აქვთ საკუთარი შეშფოთება და შიშები“, – განაცხადა სერდარმა.
#აშშ
#დონალდ ტრამპი
#ირანი
#iaea
#ჟენევა
#ბირთვული მოლაპარაკებები
#ჰორმუზის სრუტე
#აბას არაღჩი
#აიათოლა ხამენეი
#სპარსეთის ყურე
წყარო: www.aljazeera.com
გაზიარება