აშშ-ირანის დაძაბულობა: ვაშინგტონი დიპლომატიას პრიორიტეტად ასახელებს, თუმცა რეგიონში სამხედრო ძალებს აძლიერებს

თეთრმა სახლმა განაცხადა, რომ არსებობს მრავალი „მიზეზი და არგუმენტი, რის გამოც შესაძლოა ირანზე თავდასხმა განხორციელდეს“, თუმცა დიპლომატია ყოველთვის პირველი ვარიანტია. ეს ხდება იმ ფონზე, როდესაც აშშ სწრაფად აძლიერებს სამხედრო ყოფნას ირანთან ახლოს. ტრამპმა განაცხადა, რომ ირანისთვის შეთანხმების მისაღწევად მაქსიმალური ვადა 10-15 დღეა. „ირანს არ შეუძლია რეგიონის სტაბილურობისთვის საფრთხის შექმნის გაგრძელება“, - თქვა ტრამპმა. აშშ-მ რეგიონში სამხედრო ყოფნის გაძლიერება რამდენიმე კვირის წინ დაიწყო, ირანის ხელისუფლების მიერ განხორციელებული რეპრესიების საპასუხოდ. წარმოგიდგენთ აშშ-ირანის ურთიერთობებში მიმდინარე მნიშვნელოვან მოვლენებს: შეერთებული შტატები ათწლეულების განმავლობაში ახლო აღმოსავლეთში სამხედრო ხომალდებისა და თვითმფრინავების უპრეცედენტო ძალას აგზავნის. იანვარში, აშშ-მა ავიამზიდი „USS Abraham Lincoln“ და სამი მართვადი რაკეტის გამანადგურებელი ახლო აღმოსავლეთში გაგზავნა. ამ დამრტყმელი ჯგუფის, რომლის შემადგენლობაში დაახლოებით 5,700 სამხედრო მოსამსახურეა, სატელიტურ სურათებზე არაბეთის ზღვაში, ომანის სანაპიროსთან შენიშნეს. მსოფლიოს უდიდესმა ავიამზიდმა, „USS Gerald R. Ford“-მა, რეგიონისკენ გადაადგილება გასულ კვირას დაიწყო. ოთხშაბათს, მან მცირე ხნით გადასცა თავისი მდებარეობა, როგორც ატლანტის ოკეანეში, მაროკოს სანაპიროსთან. საზღვაო სიახლეების ვებგვერდ Marine Insights-ის ცნობით, ის გიბრალტარის სრუტის გავლით ხმელთაშუა ზღვისკენ მიემართებოდა. „USS Gerald R. Ford“-ის დამრტყმელ ჯგუფს კიდევ სამი გამანადგურებელი ახლავს და მისი შემადგენლობა 5,000-ზე მეტ სამხედრო მოსამსახურეს ითვლის. საინფორმაციო სააგენტო AP-ის ცნობით, ეს საზღვაო ძალების ყოფნას რეგიონში 14 ხომალდამდე გაზრდის. მრავალი თვითმფრინავი გადაყვანილია ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის ბაზებზე. ჟურნალ „Air and Space Forces“-ის ცნობით, აშშ-მა ევროპაში განლაგებული F-15 Strike Eagle-ები და F-16 Fighting Falcon-ები ახლო აღმოსავლეთში გაგზავნა. ასევე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ F-22 Raptor-ები აშშ-დან დიდ ბრიტანეთში გადავიდნენ, სავარაუდოდ, ახლო აღმოსავლეთისკენ მიმავალ გზაზე. აშშ-ს უკვე ჰყავს F-35-ის „მრავალი ესკადრილია“ ახლო აღმოსავლეთში, ისევე როგორც F-15-ები. გამანადგურებელ თვითმფრინავებთან ერთად, რეგიონისკენ მიემართება საწვავის ტანკერები და სატვირთო თვითმფრინავები, იუწყება Military Air Tracking Alliance (MATA), რომელიც ფრენების თვალთვალისთვის ღია წყაროების დაზვერვას იყენებს. ოთხშაბათს საღამოს მათ უახლეს განახლებაში, MATA-ს დამფუძნებელმა, Defense Geek-ის ანგარიშის მიხედვით, 109 საჰაერო საწვავის ტანკერი დაითვალა. ირანმა გაეროს განუცხადა, რომ სამხედრო აგრესიის შემთხვევაში, რეგიონში არსებულ „მტრული ძალის“ ბაზებს, ობიექტებსა და აქტივებს ლეგიტიმურ სამიზნეებად მიიჩნევს. აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის რიტორიკა ირანის მიმართ „სამხედრო აგრესიის რეალურ რისკზე მიუთითებს“, - ნათქვამია ირანის მუდმივი წარმომადგენლობის წერილში გაეროში, რომელიც გაეროს გენერალურ მდივანს ანტონიო გუტერეშს გაეგზავნა. წერილში ასევე აღნიშნული იყო, რომ ირანს ომი არ სურს, თუმცა ქვეყნის შეიარაღებული ძალები სამხედრო აგრესიის შემთხვევაში „გადამწყვეტად“ უპასუხებენ. აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ ირანზე დარტყმის გადაწყვეტილების მისაღებად 10-დან 15 დღემდე საკმარისი იქნება. ეს არის „თითქმის მაქსიმალური“ დრო, რასაც ის ირანს ბირთვულ პროგრამაზე შეთანხმებისთვის მისცემდა, თქვა ტრამპმა. „ჩვენ ან შეთანხმებას მივაღწევთ, ან მათთვის სამწუხარო შედეგები დადგება“, - განუცხადა მან ჟურნალისტებს ხუთშაბათს, Air Force One-ის რეისზე. მანამდე, იმავე დღეს, ვაშინგტონში, ტრამპმა ირანს მსგავსი ვადები დაუსახელა. „შესაძლოა, ჩვენ შეთანხმებას მივაღწიოთ [ირანთან]. ამას, სავარაუდოდ, მომდევნო 10 დღის განმავლობაში გაიგებთ“, - განაცხადა მან თავისი საკამათო „მშვიდობის საბჭოს“ პირველ სხდომაზე სიტყვით გამოსვლისას. „ირანს არ შეუძლია მთელი რეგიონის სტაბილურობისთვის საფრთხის შექმნის გაგრძელება და მათ შეთანხმება უნდა მიაღწიონ“, - თქვა ტრამპმა. მან გაიმეორა, რომ ირანს ბირთვული იარაღის ქონის უფლება არ უნდა მიეცეს. ირანი აცხადებს, რომ მისი ბირთვული პროგრამა მხოლოდ სამოქალაქო მიზნებს ემსახურება. „ცუდი რაღაცები“ მოხდება მნიშვნელოვანი ბირთვული შეთანხმების გარეშე, თქვა ტრამპმა. მეთიუ ჰოჰმა, აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსის ყოფილმა კაპიტანმა, სახელმწიფო დეპარტამენტის ყოფილმა ოფიციალურმა პირმა და ახლა აშშ-ის ანალიტიკური ცენტრის „საერთაშორისო პოლიტიკის ცენტრის“ თანამშრომელმა, DW-სთან ისაუბრა პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის ახლო აღმოსავლეთში სამხედრო ძალების გაძლიერებასა და ირანზე აშშ-ის თავდასხმის ალბათობაზე. „ვფიქრობ, ეს სერიოზულია, ეს არ არის ბლეფი. ეს არ არის სანახაობისთვის. ეს არ არის ხრიკი“, - თქვა მან. „ძალების ტიპი, რომელსაც შეერთებული შტატები ახლო აღმოსავლეთში აგზავნის, ისეთია, რომელსაც შეუძლია შეასრულოს ის ოპერაციები, რაც ვაშინგტონს სურს განახორციელოს.“ მან თქვა, რომ აშშ რეგიონში საზღვაო ხომალდების, გამანადგურებელი თვითმფრინავებისა და სხვა საჰაერო ხომალდების შთამბეჭდავ რაოდენობას გზავნის. „ჩვენ ვხედავთ ავიამზიდებს, ვხედავთ გამანადგურებლებს, ვხედავთ გამანადგურებელ ესკადრილიებს. მაგრამ, რაც უფრო მნიშვნელოვანია, თქვენ ხედავთ სპეციალიზებულ თვითმფრინავებს“, - თქვა ჰოჰმა. „ელექტრონული ომის თვითმფრინავები და სამეთაურო-საკონტროლო თვითმფრინავები, რომლებსაც აშშ-ის საჰაერო ძალები რეგიონში მხოლოდ იმ რაოდენობით განათავსებენ, თუ ისინი სერიოზულად აპირებენ მათ გამოყენებას.“ ჰოჰმა ასევე აღნიშნა, რომ აშშ-ის მასიური სამხედრო გაძლიერება სავარაუდოდ გაართულებს დიპლომატიურ ძალისხმევას, რათა მიღწეულ იქნეს ახალი შეთანხმება ირანის ბირთვული პროგრამის შეზღუდვის შესახებ. „პირველ რიგში, ირანელების გონებაში უნდა იყოს კითხვა, შეუძლიათ თუ არა მათ...