აშშ-ირანის დაძაბულობა: ტრამპი დიპლომატიასა და სამხედრო დარტყმის შესაძლებლობაზე, რეგიონში ძალების უპრეცედენტო მობილიზაცია

თეთრი სახლის განცხადებით, ირანზე დარტყმის მრავალი „მიზეზი და არგუმენტი არსებობს“, თუმცა დიპლომატია ყოველთვის პირველი ვარიანტია. ეს ხდება იმ ფონზე, როდესაც აშშ სწრაფად ზრდის სამხედრო ყოფნას ირანთან ახლოს. ტრამპმა განაცხადა, რომ შეთანხმების მისაღწევად ირანს „მაქსიმუმ“ 10-15 დღეს მისცემდა. „ირანს არ შეუძლია გააგრძელოს რეგიონის სტაბილურობისთვის საფრთხის შექმნა“, – თქვა ტრამპმა. აშშ-მა რეგიონში სამხედრო ყოფნის გაძლიერება რამდენიმე კვირის წინ დაიწყო, ირანის ხელისუფლების მიერ განხორციელებული რეპრესიების საპასუხოდ. წარმოგიდგენთ აშშ-ირანის სიახლეების მთავარ მოვლენებს: შეერთებული შტატები ათწლეულების განმავლობაში უპრეცედენტო მასშტაბის საბრძოლო გემებისა და თვითმფრინავების ძალებს აგზავნის ახლო აღმოსავლეთში. აშშ-მა ახლო აღმოსავლეთში ავიამზიდი „USS აბრაამ ლინკოლნი“ (USS Abraham Lincoln) და სამი მართვადი რაკეტის გამანადგურებელი იანვარში გაგზავნა. ამ დარტყმითი ჯგუფის, რომელიც დაახლოებით 5,700 სამხედროს მოიცავს, სატელიტურ სურათებზე არაბეთის ზღვაში, ომანის სანაპიროსთან, დაფიქსირდა. „USS ჯერალდ რ. ფორდი“ (USS Gerald R. Ford), მსოფლიოს უმსხვილესი ავიამზიდი, რეგიონისკენ გასულ კვირას დაიძრა. მან მოკლედ გადასცა თავისი მდებარეობა, როგორც ატლანტის ოკეანეში, მაროკოს სანაპიროსთან, ოთხშაბათს. საზღვაო ახალი ამბების საიტის Marine Insights-ის ცნობით, ის გიბრალტარის სრუტის გავლით ხმელთაშუა ზღვისკენ მიემართებოდა. „USS ჯერალდ რ. ფორდის“ დარტყმით ჯგუფს ასევე ახლავს კიდევ სამი გამანადგურებელი და 5,000-ზე მეტი სამხედრო მოსამსახურე. სააგენტო AP-ის ცნობით, ეს რეგიონში საზღვაო ძალების ყოფნას 14 გემამდე გაზრდის. მრავალი თვითმფრინავი გადაყვანილია ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის ბაზებზე. ჟურნალ „Air and Space Forces“-ის ინფორმაციით, აშშ-მა ახლო აღმოსავლეთში F-15 Strike Eagles-ები და F-16 Fighting Falcons-ები გაგზავნა, რომლებიც ჩვეულებრივ ევროპაში არიან განლაგებული. ასევე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ F-22 Raptors-ები აშშ-დან დიდ ბრიტანეთში გადავიდნენ, სავარაუდოდ, ახლო აღმოსავლეთისკენ მიმავალ გზაზე. აშშ-ს ახლო აღმოსავლეთში უკვე აქვს F-35-ის ტიპის მოიერიშე თვითმფრინავების „მრავალი ესკადრონი“, ისევე როგორც F-15-ები. მოიერიშე თვითმფრინავების გარდა, საწვავის ტანკერები და სატვირთო თვითმფრინავები აგრძელებენ რეგიონში მოძრაობას, იტყობინება Military Air Tracking Alliance (MATA), რომელიც ფრენების თვალყურის დევნებისთვის ღია წყაროების დაზვერვას იყენებს. ოთხშაბათს საღამოს მათ უახლეს განახლებაში, Defense Geek-ის ანგარიშმა, რომელმაც MATA დააარსა, განაცხადა, რომ მათ დათვალეს 109 საჰაერო საწვავის შემვსები ტანკერი. ირანმა გაეროს აცნობა, რომ სამხედრო აგრესიის შემთხვევაში, რეგიონში „მტრული ძალის“ ბაზებს, ობიექტებსა და აქტივებს ლეგიტიმურ სამიზნეებად მიიჩნევს. აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის რიტორიკა ირანის მიმართ „სამხედრო აგრესიის რეალურ რისკზე მიუთითებს“, – ნათქვამია ირანის გაერო-ს მუდმივი მისიის წერილში გაეროს გენერალური მდივნის ანტონიო გუტერეშისადმი. წერილში ასევე აღნიშნულია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ირანს ომი არ სურს, ქვეყნის სამხედრო ძალები „გადამწყვეტად“ უპასუხებენ, თუ სამხედრო აგრესიის მსხვერპლი გახდებიან. აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა განაცხადა, რომ 10-დან 15 დღე საკმარისი იქნება იმის გადასაწყვეტად, დაარტყამენ თუ არა ირანს. ეს „თითქმის მაქსიმუმია“, რასაც ის ირანს მისცემდა ბირთვულ პროგრამაზე შეთანხმების მისაღწევად, – თქვა ტრამპმა. „ან მივაღწევთ შეთანხმებას, ან მათთვის სამწუხარო იქნება“, – განუცხადა მან ჟურნალისტებს ხუთშაბათს, Air Force One-ის რეისზე. მანამდე, იმავე დღეს ვაშინგტონში, ტრამპმა ირანს მსგავსი ვადა მისცა. „შესაძლოა, შეთანხმებას მივაღწიოთ [ირანთან]. ამას, ალბათ, მომდევნო 10 დღის განმავლობაში გაიგებთ“, – განაცხადა მან თავისი საკამათო „მშვიდობის საბჭოს“ (Board of Peace) პირველ შეხვედრაზე სიტყვით გამოსვლისას. ირანს „არ შეუძლია გააგრძელოს მთელი რეგიონის სტაბილურობისთვის საფრთხის შექმნა და მათ უნდა მიაღწიონ შეთანხმებას“, – განაცხადა ტრამპმა. მან გაიმეორა, რომ ირანს ბირთვული იარაღის ქონის უფლება არ უნდა მიეცეს. ირანი კი ამტკიცებს, რომ მისი ბირთვული პროგრამა მხოლოდ სამოქალაქო მიზნებს ემსახურება. „ცუდი ამბები“ მოხდებოდა მნიშვნელოვანი ბირთვული შეთანხმების გარეშე, – თქვა ტრამპმა. მეთიუ ჰოჰმა (Matthew Hoh), აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსის ყოფილმა კაპიტანმა და სახელმწიფო დეპარტამენტის ყოფილმა ოფიციალურმა პირმა, რომელიც ამჟამად აშშ-ის ანალიტიკურ ცენტრ „საერთაშორისო პოლიტიკის ცენტრში“ (Center for International Policy) მუშაობს, DW-სთან ისაუბრა პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის მიერ ახლო აღმოსავლეთში სამხედრო ძალების გაძლიერებასა და ირანზე აშშ-ის თავდასხმის ალბათობაზე. „ვფიქრობ, ეს სერიოზულია, ეს არ არის ბლეფი. ეს არ არის შოუსთვის. ეს არ არის ხრიკი“, – თქვა მან. „ძალების ტიპი, რომლებსაც შეერთებული შტატები ახლო აღმოსავლეთში აგზავნის, ისეთია, რომელსაც შეუძლია განახორციელოს ის ოპერაციები, რისი განხორციელებაც ვაშინგტონს სურს.“ მისი თქმით, აშშ რეგიონში საზღვაო ფლოტის გემების, მოიერიშე თვითმფრინავებისა და სხვა საჰაერო ხომალდების შთამბეჭდავ რაოდენობას აგზავნის. „ჩვენ ვხედავთ ავიამზიდებს, ვხედავთ გამანადგურებლებს, ვხედავთ მოიერიშე ესკადრილიებს. მაგრამ, რაც უფრო მნიშვნელოვანია, თქვენ ხედავთ სპეციალიზებულ თვითმფრინავებს“, – განაცხადა ჰოჰმა. „ელექტრონული ომის თვითმფრინავებსა და სარდლობისა და კონტროლის თვითმფრინავებს აშშ-ის საჰაერო ძალები რეგიონში მხოლოდ იმ რაოდენობით შეიყვანს, რა რაოდენობითაც მათ შეჰყავთ, თუკი სერიოზულად აპირებენ მათ გამოყენებას.“ ჰოჰმა ასევე აღნიშნა, რომ აშშ-ის სამხედრო ძალების მასშტაბური გაძლიერება, სავარაუდოდ, გაართულებს დიპლომატიურ ძალისხმევას ირანის ბირთვული პროგრამის შეზღუდვის შესახებ ახალი შეთანხმების მისაღწევად. „ირანელების გონებაში, პირველ რიგში, ის უნდა იყოს, შეძლებენ თუ არა ისინი...