ახლო აღმოსავლეთში საჰაერო სივრცე იხურება: გლობალური ავიამიმოსვლა მძიმედ ზარალდება

ირანის, ისრაელის, იორდანიისა და ყატარის ჩათვლით, მინიმუმ რვა ქვეყანამ საჰაერო სივრცე დახურა, რამაც გლობალურ ავიამიმოსვლას მძიმე დარტყმა მიაყენა. შეერთებული შტატებისა და ისრაელის მიერ ირანზე განხორციელებულმა დარტყმებმა, ისევე როგორც თეირანის საპასუხო მოქმედებებმა რეგიონის მასშტაბით სამიზნეებზე, ახლო აღმოსავლეთის საჰაერო სივრცის დიდი ნაწილის დახურვა გამოიწვია, რასაც გლობალური შედეგები მოჰყვა. კონფლიქტის დაწყებისთანავე, შაბათს, მინიმუმ რვა სახელმწიფომ, მათ შორის ირანმა, ისრაელმა, ერაყმა, იორდანიამ, ყატარმა, ბაჰრეინმა, ქუვეითმა და არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა, საჰაერო სივრცე დახურულად გამოაცხადეს. სირიამ ასევე განაცხადა, რომ ისრაელთან საზღვრის გასწვრივ, სამხრეთ ნაწილში, მისი საჰაერო სივრცის ნაწილი 12 საათით დაიხურა. საჰაერო სივრცის დახურვას წინ უძღოდა აშშ-ისა და ისრაელის მიერ ირანზე განხორციელებული შეტევები, რის შედეგადაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა პირობა დადო, რომ განადგურდებოდა ირანის სარაკეტო მრეწველობა და მისი საზღვაო ფლოტი. ირანმა, რომელიც თავდასხმამდე აშშ-სთან ბირთვული პროგრამის შესახებ მოლაპარაკებებში იყო ჩართული, მკაცრი პასუხი დაჰპირდა და მალევე დაიწყო საპასუხო დარტყმები ისრაელზე, ასევე რამდენიმე არაბულ სახელმწიფოში, სადაც აშშ-ის სამხედრო ობიექტებია განთავსებული, მათ შორის ყატარში, ქუვეითში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებსა და ბაჰრეინში. „ახლო აღმოსავლეთში არსებული ყველა ამერიკული და ისრაელის აქტივი და ინტერესი ლეგიტიმური სამიზნე გახდა“, – განუცხადა „ალ-ჯაზირას“ ირანელმა მაღალჩინოსანმა. „ამ აგრესიის შემდეგ წითელი ხაზები აღარ არსებობს და ყველაფერი შესაძლებელია“. ახლო აღმოსავლეთი მნიშვნელოვანი სატრანზიტო მარშრუტი გახდა ევროპასა და აზიას შორის ფრენებისთვის, რადგან რუსეთისა და უკრაინის საჰაერო სივრცე ომის გამო ავიაკომპანიების უმეტესობისთვის დაკეტილია. რეგიონის ქვეყნების მიერ საჰაერო სივრცის დახურვის გამო, თვითმფრინავები იძულებული გახდნენ, ლარნაკის, ჯედას, კაიროსა და რიადის მიმართულებით გადასულიყვნენ. არაბთა გაერთიანებული საამიროების ავიაკომპანიებმა „ემირატსმა“ (Emirates) და „ფლაიდუბაიმ“ (flydubai) დროებით შეაჩერეს ოპერაციები, ხოლო „ეთიჰადმა“ (Etihad) შეაჩერა ყველა გამგზავრება აბუ დაბიდან კვირას, 10:00 საათამდე (GMT). „ყატარ ეარვეისმა“ (Qatar Airways) და „ქუვეით ეარვეისმა“ (Kuwait Airways) დროებით შეაჩერეს ფრენები, ხოლო „თურქიშ ეარლაინსმა“ (Turkish Airlines) ასევე გააუქმა ფრენები ახლო აღმოსავლეთის რამდენიმე მიმართულებით. „ომან ეარმა“ (Oman Air) განაცხადა, რომ რეგიონში მიმდინარე მოვლენების გამო, ბაღდადის მიმართულებით ყველა ფრენა შეაჩერა. ქუვეითის საავიაციო ორგანოს ცნობით, ის სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტოს მონაცემებით, ირანის მიმართულებით ყველა ფრენას აჩერებს შემდგომ შეტყობინებამდე. რუსეთის ტრანსპორტის სამინისტრომ განაცხადა, რომ რუსულმა ავიაკომპანიებმა შეაჩერეს ფრენები ირანსა და ისრაელში. რეგიონის მიმართულებებით ფრენების შეჩერების შესახებ განაცხადეს სხვა ავიაკომპანიებმაც, მათ შორის: „ეიჯინ ეარლაინსმა“ (Aegean Airlines), „ეარ ალჟირმა“ (Air Algerie), „ეარ ფრანსმა“ (Air France), „ეარ ინდიამ“ (Air India), „ბრიტიშ ეარვეისმა“ (British Airways), „ქეთეი პასიფიკმა“ (Cathay Pacific), „ფინეარმა“ (Finnair), „იბერიამ“ (Iberia), „ინდიგომ“ (Indigo), „ჯაპან ეარლაინსმა“ (Japan Airlines), „ქეი ელ ემ-მა“ (KLM), „ლუფტჰანზამ“ (Lufthansa), „ნორვეჯიანმა“ (Norwegian), „პაკისტან ინტერნეიშენალ ეარლაინსმა“ (Pakistan International Airlines), „სკანდინავიან ეარლაინსმა“ (Scandinavian Airlines), „სვის ინტერნეიშენალ ეარ ლაინსმა“ (Swiss International Air Lines), „თურქიშ ეარლაინსმა“ (Turkish Airlines), „ვირჯინ ატლანტიკმა“ (Virgin Atlantic) და „ვიზეარმა“ (Wizz Air). საავიაციო მონიტორინგის კომპანია Cirium-ის მონაცემებით, შაბათს ახლო აღმოსავლეთის მიმართულებით ფრენების დაახლოებით 24 პროცენტი გაუქმდა. ავიაკომპანიებმა ყატარისა და ისრაელის მიმართულებით ფრენების დაახლოებით ნახევარი, ხოლო ქუვეითის მიმართულებით ფრენების დაახლოებით 28 პროცენტი გააუქმეს. „მგზავრებსა და ავიაკომპანიებს შეუძლიათ ელოდონ, რომ რეგიონში საჰაერო სივრცე გარკვეული დროით დაკეტილი იქნება“, – განაცხადა ავიაციის უსაფრთხოების საკონსულტაციო კომპანია Dyami-ის ხელმძღვანელმა ერიკ სხაუტენმა. „რეგიონულ ავიაციაზე გავლენა მყისიერი და დინამიურია.“ „ალ-ჯაზირას“ ჟურნალისტმა ალი ჰაშემმა დოჰადან განაცხადა, რომ აშშ-ისა და ისრაელის ერთობლივმა თავდასხმამ ირანზე და ირანის საპასუხო მოქმედებებმა, რამაც მრავალ ყურის სახელმწიფოს შეეხო, ორი „პარალელური“ კონფლიქტი შექმნა, რაც კიდევ უფრო ამძაფრებს არასტაბილურობას. „ამან შესაძლოა მთელი კრიზისი ძალიან ურთიერთდაკავშირებული და რთული გახადოს ისე, როგორც ამ რეგიონს არასოდეს უნახავს“, – აღნიშნა ჰაშემმა.