საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ (საია) განაცხადა სამართლებრივი წარმოების დაწყების შესახებ იმ მოქალაქეების სახელით, რომლებიც ამბობენ, რომ 2024 წლის ნოემბერსა და დეკემბერში საქართველოში საპროტესტო აქციების დაშლისას წყლის ჭავლებში გამოყენებული ქიმიკატებით დაზარალდნენ. ორგანიზაციამ მიმართა საქართველოს გენერალურ პროკურატურას ეფექტური და დამოუკიდებელი გამოძიების, დაზარალებულთა სამართლებრივი სტატუსის აღიარებისა და პასუხისმგებელ პირთა სისხლისსამართლებრივი დევნის მოწოდებით. მათ ასევე მოუწოდეს „კამიტის“ შესაძლო გამოყენების საერთაშორისო გამოძიებას აქციების დროს. ამ ეტაპზე, ასოციაცია სასამართლოში შვიდი მოქალაქის ინტერესებს წარმოადგენს, რომლებიც აცხადებენ, რომ საპროტესტო აქციების დროს გამოყენებულმა სპეციალურმა საშუალებებმა მათ ჯანმრთელობას სერიოზული და ხანგრძლივი ზიანი მიაყენა. ლაშა შარაგელიშვილი: „ეს 2009 წელს ან უფრო ადრე იქნა ტესტირებული, მაგრამ ზედმეტად ტოქსიკური აღმოჩნდა“ საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის განცხადებით, წყლის ჭავლებში ქიმიკატების დამატების საკითხი პოლიციის შესახებ კანონით ცუდად არის რეგულირებული. არ არსებობს დებულებები, რომლებიც პირდაპირ უფლებას აძლევს ასეთ პრაქტიკას. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ კანონის უფრო ადრეული ვერსია, რომელიც 2015 წელს იქნა მიღებული, კრძალავდა წყლის ჭავლის, რეზინის ტყვიების და ცრემლსადენი გაზის ერთდროულ გამოყენებას. თუმცა, ეს შეზღუდვა მოგვიანებით ამოღებულ იქნა მოქმედი ტექსტიდან დამატებითი გარანტიების შემოღების გარეშე. ასოციაციის თანახმად, ქიმიური გამაღიზიანებლებით სავსე წყლის ჭავლი არ შეიძლება ჩაითვალოს ბრბოს კონტროლის კანონიერად განსაზღვრულ ან პროპორციულ საშუალებად. ის აცხადებს, რომ ეს პრაქტიკა ეწინააღმდეგება როგორც ეროვნულ სტანდარტებს, ასევე ძალის გამოყენების კანონიერების, აუცილებლობისა და პროპორციულობის შესახებ ევროპულ კონვენციებს. ასოციაციამ ასევე გააკრიტიკა ის ფაქტი, რომ გამოძიებას ატარებს იგივე უწყება, რომელიც ეჭვქვეშ აყენებს რაიმე დარღვევის მოხდენას. ის აცხადებს, რომ ეს ქმნის ინტერესთა კონფლიქტს და ეწინააღმდეგება ეფექტური და დამოუკიდებელი გამოძიების საყოველთაოდ მიღებულ სტანდარტებს. ორგანიზაციამ ასევე გააფრთხილა შესაძლო დაშინების შესახებ იმ პირთა მიმართ, რომლებიც საჯაროდ საუბრობენ სავარაუდო დარღვევებზე. მსვლელობა პირველი მსოფლიო ომის ეპოქის ქიმიური ნივთიერება „კამიტის“ მომიტინგეებზე სავარაუდო გამოყენების წინააღმდეგ. მონაწილეებმა განაცხადეს, რომ უსაფრთხოების სამსახურის კომენტარებმა მხოლოდ გაამყარა მათი ეჭვები. 2025 წლის 1 დეკემბერს BBC-მ გამოაქვეყნა გამოძიება, სადაც ნათქვამი იყო, რომ საქართველოს მთავრობას შესაძლოა, პირველი მსოფლიო ომის დროინდელი ქიმიური საშუალება გამოეყენებინა 2024 წლის ბოლოს ანტისამთავრობო აქციების დასაშლელად. ანგარიშში ნათქვამია, რომ ბრიტანელმა ჟურნალისტებმა ესაუბრეს ქიმიური იარაღის ექსპერტებს, საქართველოს პოლიციის სპეცდანიშნულების რაზმების წყაროებსა და ექიმებს და დაადგინეს, რომ ბრომობენზილციანიდის, ანუ „კამიტის“ სახელით ცნობილი ნივთიერება შესაძლოა, გამოყენებული ყოფილიყო წყლის ჭავლებში დაშლის ოპერაციების დროს. საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურმა დაიწყო გამოძიება. მოგვიანებით მან დაადასტურა, რომ ქიმიური ნივთიერება ნამდვილად იქნა გამოყენებული, მაგრამ განაცხადა, რომ ეს არ იყო „კამიტი“, არამედ ქლორბენზილიდენ მალონონიტრილი, რომელიც ცნობილია როგორც CS გაზი. უწყებამ დასძინა, რომ „კამიტი“ შინაგან საქმეთა სამინისტროს არასოდეს შეუძენია. ამ განცხადებებმა კიდევ უფრო გაამძაფრა კითხვები გამჭვირვალობისა და ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის შესახებ. 2025 წლის იანვარში საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ შინაგან საქმეთა სამინისტროსგან საჯარო ინფორმაცია მოითხოვა, თუმცა პასუხი არ მიუღია. ჯანდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ მასაც არ ჰქონდა ინფორმაცია გამოყენებული ნივთიერებების შემადგენლობის შესახებ და რომ ასეთი მონაცემები შინაგან საქმეთა სამინისტროსთვის არ მოუთხოვია. 2024 წლის ნოემბერ-დეკემბერში საქართველოში გამართული აქციები გაზრდილი პოლიტიკური დაძაბულობის ფონზე მიმდინარეობდა. ბოლო წლებში, დემონსტრაციების დასაშლელად ძალის გამოყენებამ არაერთხელ გამოიწვია მწვავე კრიტიკა საზოგადოებისა და საერთაშორისო თანამეგობრობის მხრიდან. წყლის ჭავლები და ქიმიური საშუალებები ფართოდ გამოიყენება სამართალდამცავ ორგანოებში, მაგრამ საერთაშორისო სამართლის მიხედვით, მათი გამოყენება უნდა აკმაყოფილებდეს მკაფიო კრიტერიუმებს: ის უნდა იყოს კანონიერი, აუცილებელი და პროპორციული. ქიმიური საშუალებების წყლის ჭავლებში დამატება იშვიათი და განსაკუთრებით სენსიტიური პრაქტიკაა, რომელიც მოითხოვს მკაცრ რეგულირებასა და გამჭვირვალობას. საქართველოს შემთხვევაში, დავა მხოლოდ კონკრეტული ნივთიერების იდენტიფიცირებას არ ეხება. ის ასევე მოიცავს ძალის გამოყენების კანონიერებას, გამოძიების დამოუკიდებლობას და სახელმწიფო ინსტიტუტებისადმი საზოგადოების ნდობას. ორგანიზაცია აკრიტიკებს „მტრული მოქმედების“ ბრალდებებს, რომლებიც წარედგინათ ექსპერტებს, მოწმეებსა და უფლებადამცველებს, რომლებიც BBC-ის რესპონდენტებად გამოდიოდნენ. პუბლიკაციებში გამოყენებული ტოპონიმები და ტერმინოლოგია, აგრეთვე მათში მოყვანილი შეხედულებები, მოსაზრებები და სტრატეგიები სულაც არ ასახავს JAMnews-ის ან მისი რომელიმე თანამშრომლის შეხედულებებსა და მოსაზრებებს. JAMnews იტოვებს უფლებას, წაშალოს კომენტარები, რომლებიც შეურაცხმყოფელად ან სხვაგვარად მიუღებლად მიაჩნია. © JAMnews 2025 - ყველა უფლება დაცულია